जापानमा बसोबास गर्न चाहने विदेशीका लागि जापानी भाषा दक्षताको आवश्यकता क्रमशः कडा बन्दै गएको छ। कडा नियम बनेपछि जापानी भाषा दक्षता परीक्षा दिनेको संख्या पनि बढ्दै गएको छ ।
जापानको अध्यागमन सेवा एजेन्सीले स्थायी बसोबासको अनुमति लिन चाहने विदेशीका लागि भाषा दक्षतासम्बन्धी थप कडा मापदण्ड सार्वजनिक गरेपछि जापानी भाषा सिक्ने र त्यसको प्रमाणपत्र लिन चाहनेको चासो बढेको छ।
प्रधानमन्त्री साने ताकाइची नेतृत्वको सरकारले सन् २०२६ भरि विभिन्न प्रकारका बसोबास अनुमति तथा भिसामा जापानी भाषा दक्षतासम्बन्धी नयाँ व्यवस्था अघि बढाएको छ।
यसका कारण जापानी भाषा दक्षता मापन गर्ने सबैभन्दा प्रचलित परीक्षा ‘जापानी भाषा दक्षता परीक्षा’ (जेएलपीटी) मा सहभागी हुन चाहनेको संख्या बढेको छ।
तर जेएलपीटी वर्षमा दुईपटक मात्र सञ्चालन हुने भएकाले यसको आवेदन समय छुटाएका वा परीक्षा दिनका लागि स्थान नपाएका व्यक्तिका लागि अन्य विकल्प पनि उपलब्ध छन्।
स्थायी बसोबासका लागि बी–१ तहको जापानी भाषा
अध्यागमन सेवा एजेन्सीले अक्टोबर १ मा संशोधित स्थायी बसोबाससम्बन्धी मार्गदर्शन सार्वजनिक गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार सन् २०२७ अप्रिल १ देखि स्थायी बसोबासका लागि आवेदन दिने व्यक्तिको जापानी भाषा क्षमता पनि मूल्यांकनको एउटा आधार बन्ने छ।
यसका लागि भाषाको साझा युरोपेली सन्दर्भ ढाँचा (सीईएफआर) अन्तर्गत कम्तीमा बी–१ तह बराबरको जापानी भाषा क्षमता विचार गरिनेछ। यो तहलाई सामान्य रूपमा जेएलपीटीको एन–३ तह आसपासको क्षमतासँग तुलना गरिन्छ।
यद्यपि बी–१ तहको प्रमाण कसरी प्रस्तुत गर्ने भन्ने विषयमा सबै आवेदकका लागि जेएलपीटी नै अनिवार्य हुने अर्थ लाग्दैन। जापानमा विभिन्न प्रयोजनका लागि मान्यता पाएका अन्य भाषा परीक्षा तथा प्रमाणपत्र पनि छन्। त्यसैले आफूले आवेदन गर्ने बसोबासको प्रकार वा सम्बन्धित निकायले कुन परीक्षा स्वीकार गर्छ भन्ने कुरा पहिले जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ।
जेएलपीटीमा स्थान नपाए के गर्ने ?
जेएलपीटी जापानी भाषा दक्षता प्रमाणित गर्ने सबैभन्दा व्यापक रूपमा चिनिएको परीक्षा हो। तर वर्षमा दुईपटक मात्र सञ्चालन हुने भएकाले आवेदन खुल्नेबित्तिकै धेरै स्थान भरिने समस्या देखिएको छ।
द जापान टाइम्सका अनुसार सन् २०२५ मा जेएलपीटीका लागि आवेदन दिनेको संख्या करिब १९ लाख पुगेको थियो। जापानी भाषा दक्षताको प्रमाणपत्र आवश्यक पर्ने काम, अध्ययन तथा बसोबाससम्बन्धी अवसर बढ्दै जाँदा परीक्षाको माग पनि बढेको हो।
त्यसैले जेएलपीटीको आवेदन समय छुटेको अवस्थामा अर्को परीक्षा कुर्नु नै एकमात्र विकल्प भने होइन। तर कुन वैकल्पिक परीक्षा कुन भिसा, रोजगारदाता, विद्यालय वा अध्यागमन प्रक्रियाका लागि मान्य हुन्छ भन्ने विषय छुट्टाछुट्टै हुन सक्छ।
बिजेटी : व्यावसायिक जापानी भाषाको परीक्षा
व्यावसायिक जापानी भाषा दक्षता परीक्षा (बिजेटी) जापानी भाषालाई विशेषगरी व्यावसायिक तथा कार्यस्थलको सन्दर्भमा मापन गर्ने परीक्षा हो।
यो परीक्षा वर्षभरि विभिन्न समयमा दिन सकिने भएकाले जेएलपीटीको आवेदन समय छुटेका व्यक्तिका लागि उपयोगी विकल्प बन्न सक्छ। बिजेटीमा ० देखि ८०० अंकसम्म प्राप्त गर्न सकिन्छ र प्राप्त अंकका आधारमा विभिन्न तह निर्धारण गरिन्छ।
उच्च दक्ष विदेशी कामदारका लागि दिइने केही अध्यागमन अंक प्रणालीमा बिजेटीको उच्च अंकलाई जेएलपीटी एन–१ वा एन–२सँग तुलनात्मक रूपमा मान्यता दिइन्छ। त्यसैले काम, उच्च दक्ष पेशागत हैसियत वा केही प्रकारका अध्यागमन प्रक्रियामा भाषा प्रमाणित गर्न खोज्नेका लागि यसको उपयोग हुन सक्छ।
तर बिजेटी सबै प्रयोजनका लागि जेएलपीटीको प्रत्यक्ष विकल्प भने होइन। आवेदन गर्ने संस्था वा भिसा श्रेणीले यसलाई स्वीकार गर्छ कि गर्दैन भन्ने कुरा पहिले पुष्टि गर्नुपर्छ।
जे–टेस्ट : वर्षमा धेरैपटक सञ्चालन हुने परीक्षा
व्यावहारिक जापानी भाषा परीक्षा (जे–टेस्ट) पनि जेएलपीटीको अर्को विकल्प हो। यो वर्षमा धेरैपटक सञ्चालन हुने भएकाले परीक्षा दिने अवसर तुलनात्मक रूपमा बढी हुन्छ।
जे–टेस्टमा क्षमता अनुसार विभिन्न तहका परीक्षा हुन्छन्। उच्च तहदेखि प्रारम्भिक तहसम्मका परीक्षामार्फत जापानी भाषा क्षमता मापन गरिन्छ। केही विशेष रोजगारी तथा अध्ययनसम्बन्धी प्रक्रियामा यसको प्रमाणपत्र प्रयोग गर्न सकिन्छ।
तर जे–टेस्टको मान्यता पनि सबै रोजगारदाता, विद्यालय वा भिसा श्रेणीमा समान हुँदैन। त्यसैले प्रमाणपत्र लिनुअघि आफूलाई आवश्यक पर्ने संस्थाले यसलाई स्वीकार गर्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्ने हुन्छ।
नाट–टेस्ट : जेएलपीटीसँग मिल्दोजुल्दो अर्को विकल्प
जापानी भाषा नाट–टेस्ट जेएलपीटीसँग मिल्दोजुल्दो संरचनामा सञ्चालन हुने परीक्षा हो। यसमा विभिन्न तह निर्धारण गरिएको हुन्छ र जेएलपीटीका एन–१ देखि एन–५ तहसँग समानान्तर रूपमा बुझ्न सकिने स्तर संरचना प्रयोग गरिन्छ।
यसको प्रमुख विशेषता भनेको जेएलपीटीभन्दा धेरैपटक परीक्षा सञ्चालन हुनु हो। नेपालसहित विभिन्न देशमा वर्षभरि पटक–पटक नाट–टेस्ट सञ्चालन हुने गरेको छ।
त्यसैले जेएलपीटीको आवेदन समय छुटेका विद्यार्थी तथा जापानमा अध्ययन वा रोजगारीका लागि भाषा प्रमाणपत्र आवश्यक पर्ने व्यक्तिका लागि नाट–टेस्ट व्यावहारिक विकल्प हुन सक्छ।
तर नाट–टेस्टको प्रमाणपत्रलाई पनि सबै प्रकारका भिसा वा रोजगारमा जेएलपीटीसरह स्वतः मान्यता हुन्छ भन्ने होइन। आवेदन गर्ने संस्था वा सम्बन्धित अध्यागमन प्रक्रियाले कुन प्रमाणपत्र स्वीकार गर्छ भन्ने कुरा जाँच गर्नुपर्छ।
जेएफटी–बेसिक : निश्चित सीपयुक्त कामदारका लागि उपयोगी
जापान फाउन्डेसनको आधारभूत जापानी भाषा परीक्षा (जेएफटी–बेसिक) जापानमा निश्चित सीपयुक्त कामदारका रूपमा काम गर्न चाहने विदेशीका लागि प्रयोग हुने प्रमुख भाषा परीक्षा हो।
यो कम्प्युटरमार्फत सञ्चालन हुने परीक्षा हो र नियमित रूपमा विभिन्न समयमा सञ्चालन हुन्छ। निश्चित सीपयुक्त कामदारसम्बन्धी प्रणालीअन्तर्गत काम गर्न चाहने व्यक्तिले आफ्नो क्षेत्र र आवेदनको अवस्थाअनुसार कुन भाषा परीक्षा आवश्यक छ भन्ने कुरा जाँच गर्नुपर्छ।
जापानको अध्यागमन सेवा एजेन्सीका अनुसार निश्चित सीपयुक्त कामदारसम्बन्धी केही श्रेणीमा जापानी भाषा क्षमताका लागि जेएलपीटी तथा अन्य स्वीकृत परीक्षाका प्रमाणपत्र प्रयोग गर्न सकिन्छ।
कान्जी परीक्षा पनि विकल्प, तर उद्देश्य फरक
कान्जी क्षमता परीक्षा जापानी लेखनमा प्रयोग हुने चिनियाँ मूलका अक्षर अर्थात् कान्जीको ज्ञान मापन गर्ने परीक्षा हो। यो जापानी मातृभाषीलाई समेत लक्षित गरेर विकास गरिएको परीक्षा भएकाले विदेशीका लागि सामान्य जापानी भाषा दक्षताको प्रमाणपत्रका रूपमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले बनाइएको होइन।
यसमा कान्जी लेख्ने तथा बुझ्ने क्षमतामा विशेष जोड दिइन्छ। त्यसैले जापानी भाषा सिक्ने व्यक्तिले आफ्नो कान्जी ज्ञान परीक्षण गर्न यसलाई प्रयोग गर्न सक्छन्, तर भिसा वा रोजगारीका लागि आवश्यक भाषा प्रमाणपत्रको रूपमा स्वीकार हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा सम्बन्धित संस्थाबाट छुट्टै पुष्टि गर्नुपर्छ।
कुन उद्देश्यका लागि कुन परीक्षा ?
जेएलपीटीको आवेदन छुटेको अवस्थामा कुन परीक्षा दिने भन्ने निर्णय आफ्नो उद्देश्यअनुसार गर्नुपर्ने हुन्छ। निश्चित सीपयुक्त कामदारको भिसाका लागि जेएफटी–बेसिक उपयोगी हुन सक्छ।
उच्च दक्ष विदेशी कामदारसम्बन्धी अंक आवश्यक पर्ने अवस्थामा जेएलपीटी वा बिजेटीमध्ये सम्बन्धित नियमले स्वीकार गरेको प्रमाणपत्र उपयोगी हुन सक्छ। हेरचाहसम्बन्धी काम तथा केही अध्ययन प्रक्रियामा जे–टेस्टका निश्चित तह प्रयोग हुन सक्छन्।
त्यस्तै, भाषा विद्यालय वा रोजगारदाताले मागेको सामान्य भाषा प्रमाणपत्रका लागि नाट–टेस्ट, जे–टेस्ट वा अन्य परीक्षा स्वीकार हुन सक्छन्। तर एउटै परीक्षा सबै उद्देश्यका लागि मान्य हुने व्यवस्था छैन।
जेएलपीटी नै सबैभन्दा व्यापक रूपमा चिनिएको परीक्षा
वैकल्पिक परीक्षा उपलब्ध भए पनि जेएलपीटी जापानी भाषा दक्षता प्रमाणित गर्ने सबैभन्दा व्यापक रूपमा परिचित परीक्षामध्ये एक हो। यसको पाँच तह एन–५ देखि एन–१ सम्म छन्।
तर जेएलपीटी वर्षमा दुईपटक मात्र हुने भएकाले परीक्षा आवेदन समय छुट्ने समस्या बढेको छ। जापानमा भाषा दक्षताको आवश्यकता विभिन्न भिसा र बसोबाससम्बन्धी प्रक्रियामा विस्तार हुँदै जाँदा यसको माग पनि बढेको छ।
त्यसैले जेएलपीटीमा स्थान नपाएको अवस्थामा अर्को अवसरसम्म पर्खनुपर्ने अवस्था नहुन सक्छ। बिजेटी, जेएफटी–बेसिक, जे–टेस्ट, नाट–टेस्टलगायतका परीक्षा फरक–फरक प्रयोजनका लागि विकल्पका रूपमा उपलब्ध छन्।
परीक्षा रोज्नुअघि मान्यता जाँच्नुपर्ने
जापानमा भाषा दक्षताको आवश्यकता बढ्दै गए पनि सबै जापानी भाषा परीक्षा समान रूपमा मान्य छैनन्। कुनै परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि त्यसलाई सबै प्रकारका भिसा, रोजगारी वा अध्ययनका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने हुँदैन।
विशेषगरी स्थायी बसोबासको नयाँ व्यवस्थाअन्तर्गत बी–१ तहको जापानी भाषा क्षमतालाई मूल्यांकनको एउटा आधार बनाइएकाले आवेदकले आफ्नो अवस्थाअनुसार कुन प्रमाणपत्र वा अन्य प्रमाण स्वीकार हुन्छ भन्ने विषयमा अध्यागमन सेवा एजेन्सीको पछिल्लो निर्देशिका हेर्नु आवश्यक हुन्छ। संशोधित स्थायी बसोबाससम्बन्धी मार्गदर्शन सन् २०२७ अप्रिल १ देखि आवेदनमा लागू हुने एजेन्सीले जनाएको छ।
यसैगरी, जापानी भाषा परीक्षा उत्तीर्ण हुनु र वास्तविक बोलचालको क्षमता हुनु एउटै कुरा होइन। अधिकांश प्रमुख परीक्षाले भाषा बुझ्ने, पढ्ने वा लेख्ने क्षमतामा जोड दिन्छन्; प्रत्यक्ष कुराकानी गर्ने क्षमता छुट्टै अभ्यास र मूल्यांकनबाट विकास गर्नुपर्ने हुन्छ।
त्यसैले जेएलपीटीको आवेदन छुटेको अवस्थामा तत्काल अर्को परीक्षा खोज्नुअघि आफ्नो उद्देश्य, आवश्यक भाषा तह र सम्बन्धित भिसा वा संस्थाले स्वीकार गर्ने प्रमाणपत्र पहिचान गर्नु सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्