जापानको राजधानी टोकियोस्थित इम्पेरियल प्यालेस (शाही दरबार) वरिपरि दौडिने धावक र पैदलयात्रीबीच सुरक्षा तथा बाटो प्रयोग गर्ने व्यवहारलाई लिएर विवाद बढेपछि स्थानीय प्रशासनले नयाँ सुरक्षा उपायबारे अध्ययन गर्ने भएको छ।
पर्यटकको चाप बढ्दै जाँदा धावकबाट पैदलयात्रीलाई जोखिम बढेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा दौडन प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने मागसमेत उठेको छ।
इडो कालीन वास्तुकला, मनमोहक हरियाली र मारुनोउची क्षेत्रका चम्किला गगनचुम्बी भवनको दृश्यले आकर्षित गर्ने दरबार वरिपरिको करिब पाँच किलोमिटर लामो मार्ग टोकियोका धावकका लागि लोकप्रिय गन्तव्य हो।
हरेक बिहान हजारौँ मानिस त्यहाँ दौडिने गर्छन्। व्यस्त व्यावसायिक क्षेत्रको नजिकै रहेर पनि लामो दूरीसम्म ट्राफिक बत्तीको अवरोध नहुने भएकाले यो मार्ग दौडका लागि विशेष मानिन्छ।
तर, पछिल्लो समय यही मार्गमा धावकको व्यवहार, पैदलयात्रीसँगको ठोक्किने जोखिम र भीडभाडलाई लिएर आलोचना बढेको छ। विशेषगरी पर्यटक, बालबालिका भएका परिवार र ज्येष्ठ नागरिकको आवागमन बढिरहेका बेला तीव्र गतिमा दौडिने धावकले जोखिम निम्त्याएको गुनासो गरिएको छ।
सामाजिक सञ्जाल एक्समा एक प्रयोगकर्ताले दरबार वरिपरि दौडिने गतिविधि नै प्रतिबन्ध लगाउने बेला आएको टिप्पणी गरेका थिए। सामान्य पैदलयात्रीका लागि बनाइएको बाटोमा परिवार र ज्येष्ठ नागरिक हिँडिरहेका बेला एकपछि अर्को धावक तीव्र गतिमा दौडिँदा दुर्घटनाको जोखिम बढ्ने उनको भनाइ थियो। उक्त पोस्टमा आठ हजार चार सयभन्दा बढी लाइक आएका थिए।
चियोदा प्रशासनद्वारा अध्ययनको तयारी
टोकियोको इम्पेरियल प्यालेस रहेको चियोदा वार्डले पैदलमार्गको प्रयोग र धावकको व्यवहारबारे विस्तृत अध्ययन गर्ने भएको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रशासनले सन् २०२७ मार्चसम्म चल्ने आर्थिक वर्षभित्र स्थलगत अध्ययन गरी धावकको व्यवहार, पैदलयात्रीको चाप र दुर्घटनाको जोखिमबारे जानकारी सङ्कलन गर्नेछ।
अध्ययनमा धावकले पैदलयात्रीलाई बाटो छाड्न दबाब दिने, एकअर्कासँग ठोक्किने वा ठोक्किनै लाग्ने अवस्था तथा निर्धारित दिशाविपरीत दौडिने गतिविधि समेटिनेछन्। पैदलमार्ग प्रयोग गर्ने व्यक्तिको सङ्ख्या र उनीहरूको अनुभवसमेत सङ्कलन गरिनेछ।
स्थानीय प्रशासनले अध्ययनको नतिजाका आधारमा थप सुरक्षा क्यामेरा जडान गर्ने, चेतावनी तथा जानकारीमूलक सङ्केत बोर्ड थप्ने र आवश्यक अन्य उपाय अपनाउनेबारे विचार गर्ने जनाएको छ।
चियोदा वार्डका प्रमुख ताकाआकी हिगुचीले पनि धावक र पैदलयात्रीबीचको विवादप्रति ध्यानाकर्षण भएको जनाउँदै सबै प्रयोगकर्तालाई एकअर्काप्रति सम्मानपूर्ण व्यवहार गर्न आग्रह गरेका छन्।
उनले दरबार वरिपरिको क्षेत्र ऐतिहासिक सम्पदा, हरियाली र पानीले भरिएको खुला स्थान भएकाले स्थानीय बासिन्दा, पर्यटक, ज्येष्ठ नागरिक र बालबालिकासहित सबैका लागि महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन्।
उनले धावकलाई पैदलयात्रीलाई अप्ठ्यारोमा पार्ने गरी ‘हट’ भन्ने शैली अपनाउनुको सट्टा विनम्रतापूर्वक ‘सुमिमासेन’ अर्थात् ‘माफ गर्नुहोस्’ भन्दै बाटो प्रयोग गर्न सुझाव दिएका छन्।
प्रतिबन्धको माग र धावकको बचाउ
धावकको सङ्ख्या बढेसँगै केही पैदलयात्रीले उनीहरूको व्यवहारप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्। पछाडिबाट आएका धावकले बाटो छाड्न दबाब दिने, साँघुरो स्थानमा तीव्र गतिमा उछिन्ने तथा मोबाइल फोन हेर्दै दौडिने गरेको गुनासो छ। निर्धारित दिशाविपरीत दौडिने गतिविधिले पनि दुर्घटनाको जोखिम बढाएको बताइएको छ।
तर, सबै धावकलाई प्रतिबन्ध लगाउनु समस्याको उचित समाधान नहुने तर्क पनि अघि आएको छ। केही धावक तथा यस गतिविधिका समर्थकले सीमित व्यक्तिको अव्यवस्थित व्यवहारका कारण लामो समयदेखि स्थापित दौड संस्कृतिलाई नै निषेध गर्न नहुने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार मुख्य आवश्यकता धावक र पैदलयात्रीबीच पारस्परिक समझदारी, सम्मान र अनुशासन कायम गर्नु हो।
इम्पेरियल प्यालेसको पाँच किलोमिटर लामो मार्ग टोकियोका कार्यालयमा काम गर्ने व्यक्तिदेखि व्यावसायिक धावक र पर्यटकसम्मका लागि आकर्षणको केन्द्र बनेको छ।
दरबारका ऐतिहासिक ढुङ्गे पर्खाल, हरियाली र आधुनिक गगनचुम्बी भवनको दृश्यले यसलाई विशिष्ट बनाएको छ। जापानका सम्राट नारुहितोले युवराज छँदा यस क्षेत्रमा दौडिने गरेको र प्रसिद्ध लेखक हारुकी मुराकामीसमेत यस मार्गमा आउने गरेको विवरण छ।
सन् २००७ मा टोकियो म्याराथन सुरु भएपछि दरबार वरिपरि दौडिनेहरूको सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको बताइन्छ। त्यससँगै धावकलाई सहयोग गर्ने क्लब र लकर, नुहाउने सुविधा तथा खेलकुदका पोसाक र जुत्ता भाडामा उपलब्ध गराउने विशेष केन्द्रहरू पनि खुलेका छन्। यसले स्थानीय व्यवसाय र दौड संस्कृतिको विकासमा समेत योगदान पुर्याएको छ।
१३ वर्षअघिदेखि नियम, कार्यान्वयनमा चुनौती
धावकको भीड र पैदलयात्रीसँगको विवाद नयाँ होइन। सन् २०१३ मा पनि बढ्दो चापलाई ध्यानमा राखेर चियोदा वार्डले दौडिने र पैदलमार्ग प्रयोग गर्ने व्यक्तिका लागि नौबुँदे आचारसंहिता जारी गरेको थियो।
त्यसमा पैदलयात्रीलाई प्राथमिकता दिने, बाटो अवरुद्ध नगर्ने, साँघुरो स्थानमा एक लहरमा दौडिने र घडीको सुईको विपरीत दिशामा मार्ग परिक्रमा गर्ने नियम समावेश थिए। दौडिँदा वा हिँड्दा मोबाइल फोन नहेर्न र सङ्गीत सुन्ने उपकरणको प्रयोगमा सावधानी अपनाउन पनि आग्रह गरिएको थियो।
यद्यपि, नियम जारी भए पनि सबै प्रयोगकर्ताले त्यसको पालना नगर्दा समस्या दोहोरिएको छ। मार्ग फराकिलो बनाउने विकल्पसमेत सहज छैन, किनकि दरबार वरिपरिका सडक र पैदलमार्गको अधिकार तथा व्यवस्थापन चियोदा वार्ड, टोकियो महानगर सरकार र राष्ट्रिय निकायबीच विभाजित छ।
यस कारण तत्काल सबै समस्या समाधान गर्न सक्ने संरचनागत परिवर्तन कठिन देखिएको छ। प्रशासनले भने प्रतिबन्धलाई पहिलो विकल्प बनाउनुको सट्टा वास्तविक जोखिम पहिचान गरी आवश्यक सुधार गर्ने र धावक तथा पैदलयात्री दुवैलाई सुरक्षित रूपमा मार्ग प्रयोग गर्न सक्ने वातावरण बनाउने दिशामा काम गर्ने जनाएको छ।
टोकियोको यो विवादले लोकप्रिय सार्वजनिक स्थानमा बढ्दो पर्यटकीय चाप र स्थानीय गतिविधिबीच सन्तुलन कायम गर्ने चुनौतीलाई उजागर गरेको छ।
धावकका लागि आकर्षक मानिएको मार्ग सबै उमेर र वर्गका मानिसले सुरक्षित रूपमा प्रयोग गर्न पाउने सुनिश्चित गर्नु नै अहिले स्थानीय प्रशासनसामु मुख्य चुनौती बनेको छ।
समाचार र तस्वीर स्रोत : द जापान टाइम्स
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्