रास्वपा सांसद सिंहको मेची–महाकाली पदयात्रा, सरकारका लागि जनमत बुझ्ने अवसर
सरकारका कामकारबाहीप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै विपक्षी दलका नेताहरूले सडक आन्दोलनको चेतावनी र हुँकार दिइरहेका बेला सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद डा. अमरेशकुमार सिंहले जनताको घरदैलोमै पुगेर उनीहरूका समस्या, गुनासा र सुझाव सुन्ने अभियान सुरु गर्नुभएको छ।
जनताका वास्तविक समस्या संसद् र सरकारसम्म पुर्याउने उद्देश्यसहित उहाँले सोमबार जनकपुरधामबाट मेची–महाकाली पदयात्रा सुरु गर्नुभएको हो। रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले जनकपुरधामस्थित जानकी मन्दिरमा पदयात्राको शुभारम्भ गर्नुभएको थियो।
सरकारप्रतिको जनधारणा बुझ्न, नागरिकका अपेक्षा पहिचान गर्न र समाजका विभिन्न तहमा देखिएका समस्या प्रत्यक्ष रूपमा सुन्न यो यात्रा उपयोगी माध्यम बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
विशेषगरी सरकारको नेतृत्व गरिरहेको दलकै सांसदले जनताको घरदैलोमा पुगेर गुनासा सुन्ने पहल गर्नुलाई सरकारका लागि आफ्ना कामकारबाहीको समीक्षा गर्ने अवसरका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ।
सरकारले जनअपेक्षाअनुसार काम गर्न नसकेको विपक्षीहरूको आरोप र जनस्तरमा देखिन सक्ने असन्तुष्टिबीच सत्तारुढ दलका सांसदको यो अभियानले सरकार र नागरिकबीचको दूरी घटाउन कति सहयोग पुर्याउँछ भन्ने चासोसमेत बढाएको छ।
सरकारले निर्वाचन र राजनीतिक परिवर्तनका क्रममा जनतासामु गरेका प्रतिबद्धता पूरा गर्न नसकेको विपक्षी दलहरूको आरोप छ। जनजीविका, रोजगारी, सुशासन, विकास निर्माण र सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा अपेक्षित सुधार आउन नसकेको भन्दै विपक्षीहरूले सरकारको आलोचना गरिरहेका छन्।
सरकारका कामप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै उनीहरूले आन्दोलनको चेतावनीसमेत दिइरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा सत्तारुढ दलका सांसद आफैँ जनताको बीचमा पुगेर उनीहरूका कुरा सुन्न अग्रसर हुनु राजनीतिक रूपमा अर्थपूर्ण देखिन्छ।
लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा जनमत निर्वाचनका बेला मात्र बुझेर पुग्दैन। निर्वाचनपछि पनि नागरिकका आवश्यकता, असन्तुष्टि र अपेक्षालाई निरन्तर सम्बोधन गर्नु सरकारको दायित्व हो। जनताले भोगिरहेका समस्या र सरकारका प्राथमिकताबीच दूरी बढ्दै जाँदा असन्तुष्टि राजनीतिक अस्थिरताको कारणसमेत बन्न सक्छ।
त्यसैले अमरेशको पदयात्रालाई केवल राजनीतिक अभियान वा व्यक्तिगत जनसम्पर्कका रूपमा मात्र नभई सत्तारुढ दलले जनताको वास्तविक अवस्था बुझ्ने प्रयासका रूपमा पनि विश्लेषण गर्न सकिन्छ।
जनताको आवाज सरकारसम्म
सांसद सिंहले पदयात्रालाई देश र समाज जोड्ने अभियानका रूपमा व्याख्या गर्नुभएको छ। जात, धर्म, पहाड, मधेस वा वर्गका नाममा समाजमा द्वन्द्व र विभाजन हुन नदिन सबै समुदायका नागरिकसँग संवाद गर्ने उहाँको उद्देश्य छ।
उहाँका अनुसार मेची नदीको किनारबाट सुरु भएको यात्रा मकर सङ्क्रान्तिका दिन महाकाली नदीको किनारमा पुगेर सम्पन्न हुनेछ। यात्राका क्रममा दैनिक पाँच घण्टा हिँड्ने र सात घण्टा नागरिकका कुरा सुन्ने योजना बनाइएको छ।
प्रत्येक २० देखि २५ किलोमिटरको दूरीमा पर्ने गाउँमा पुगेर स्थानीय बासिन्दासँग छलफल गरिनेछ भने आसपासका बस्तीमा समेत पुगेर समस्या र सुझाव सङ्कलन गरिनेछ।
यस क्रममा मजदुर, किसान, महिला, दलित, मुस्लिम, व्यापारी, युवा तथा समाजका विभिन्न वर्ग र समुदायका नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद गरिने उहाँले बताउनुभएको छ। विशेषगरी रोजगारी, जनजीविका र स्थानीय तहमा देखिएका समस्यालाई प्राथमिकतामा राखिने उहाँको भनाइ छ।
नेपालको भौगोलिक, सामाजिक र आर्थिक विविधताका कारण काठमाडौं वा प्रदेश राजधानीमा बसेर मात्रै सबै क्षेत्रका समस्या बुझ्न सम्भव हुँदैन।
एउटै नीतिले हिमाल, पहाड र तराईका नागरिकका आवश्यकता समान रूपमा सम्बोधन गर्न नसक्ने अवस्था पनि छ। त्यसैले स्थानीय तहमा पुगेर नागरिकका अनुभव र भोगाइ सुन्ने प्रयासले नीतिनिर्माणमा व्यावहारिक आधार उपलब्ध गराउन सक्छ।
विशेषगरी रोजगारीका लागि विदेशिन बाध्य युवा, कृषि उत्पादनको उचित मूल्य नपाएका किसान, बजार र पुँजीको अभाव झेलिरहेका साना व्यवसायी, सार्वजनिक सेवा लिन कठिनाइ भोगिरहेका नागरिक तथा सीमान्तकृत समुदायका समस्या प्रत्यक्ष सुन्न सकिएमा सरकारका प्राथमिकता निर्धारण गर्नसमेत सहयोग पुग्न सक्छ।
सरकारका लागि आत्मसमीक्षा गर्ने अवसर
सत्तारुढ दलका सांसदले जनताको गुनासो सुन्न देशव्यापी यात्रा गर्नु सरकारका लागि आफ्ना कामकारबाहीको वास्तविक प्रभाव बुझ्ने अवसर पनि हो। सरकारका निर्णय र नीतिहरू कागजमा कति प्रभावकारी देखिन्छन् भन्नेभन्दा पनि तिनले नागरिकको दैनिक जीवनमा कस्तो परिवर्तन ल्याएका छन् भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
सरकारले सुशासन, रोजगारी सिर्जना, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सार्वजनिक सेवा प्रवाह र आर्थिक सुधारका क्षेत्रमा गरेका प्रयासको प्रभाव नागरिकले कसरी अनुभव गरिरहेका छन् भन्ने बुझ्न यस्तो अभियान उपयोगी हुन सक्छ।
सरकारका नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा कहाँ कमजोरी छ, कुन क्षेत्रमा नागरिकको अपेक्षा पूरा हुन सकेको छैन र कुन समस्या तत्काल सम्बोधन गर्न आवश्यक छ भन्ने विषय यात्राबाट प्राप्त हुन सक्ने महत्त्वपूर्ण जानकारी हुन्।
अझ विपक्षी दलहरूले सरकारविरुद्ध आन्दोलनको चेतावनी दिइरहेको अवस्थामा सत्तापक्षकै सांसदले आलोचना र असन्तुष्टिसमेत सुन्न तयार हुनु सकारात्मक राजनीतिक अभ्यास हुन सक्छ। सरकारको बचाउ गर्नुभन्दा नागरिकका असन्तुष्टि बुझ्ने र समाधानका लागि पहल गर्ने संस्कारले राजनीतिक जवाफदेहिता बलियो बनाउन मद्दत गर्छ।
यद्यपि, यात्राका क्रममा नागरिकले व्यक्त गरेका गुनासा र सुझावलाई प्रतिवेदनमा सीमित राखेर मात्र यसको औचित्य पुष्टि हुँदैन। ती सुझाव सरकारका सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग र स्थानीय निकायसम्म पुर्याउने तथा कार्यान्वयनको अवस्था पछ्याउने जिम्मेवारी पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
प्रतिवेदन प्रधानमन्त्री र पार्टी सभापतिलाई
सांसद सिंहले पदयात्राका क्रममा सङ्कलन गरिएका समस्या र सुझाव समेटेर तीन प्रति प्रतिवेदन तयार पार्ने बताउनुभएको छ। एउटा प्रति रास्वपा सभापति रवि लामिछानेलाई र अर्को प्रधानमन्त्रीलाई बुझाउने तथा तेस्रो प्रति आफैँले राखेर संसद्मा जनताका आवाज उठाउने उहाँको योजना छ।
यो व्यवस्थाले यात्रालाई केवल नागरिकसँग भेटघाट गर्ने अभियानभन्दा पनि जनताका समस्या राजनीतिक नेतृत्व र सरकारसम्म पुर्याउने माध्यमका रूपमा विकास गर्न सक्ने सम्भावना राख्छ।
विशेषगरी प्रधानमन्त्रीलाई बुझाइने प्रतिवेदनमा नागरिकका गुनासालाई विषयगत रूपमा वर्गीकरण गरी तत्काल समाधान गर्न सकिने, नीतिगत निर्णय आवश्यक पर्ने र दीर्घकालीन योजना बनाएर सम्बोधन गर्नुपर्ने समस्यालाई छुट्याउन सके सरकारका लागि उपयोगी हुनेछ।
त्यस्तै, पार्टी सभापतिलाई बुझाइने प्रतिवेदनले रास्वपाको राजनीतिक कार्यदिशा, सरकार सञ्चालनको प्राथमिकता र पार्टीको जनसम्पर्क रणनीति निर्धारणमा सहयोग पुर्याउन सक्छ। संसद्मा प्रस्तुत गरिने विषयले नागरिकका समस्यालाई राष्ट्रिय बहसको हिस्सा बनाउन मद्दत गर्नेछ।
सत्तारुढ दलका सांसद भएकाले उहाँसँग जनताका समस्या सम्बन्धित राजनीतिक नेतृत्व र सरकारसम्म पुर्याउने पहुँच छ। यसलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न सके पदयात्राले सरकारलाई जनताको अपेक्षा र वास्तविक आवश्यकताबीचको अन्तर बुझ्न सघाउन सक्छ।
अर्कोतर्फ, नागरिकले सरकारप्रति व्यक्त गर्ने असन्तुष्टि वा आलोचनालाई राजनीतिक विरोधका रूपमा मात्र नहेरी सुधारका सुझावका रूपमा ग्रहण गर्न सक्नुपर्छ।
सरकारको नेतृत्व गरिरहेको दलका प्रतिनिधिले जनताको आलोचना सुन्ने र त्यसलाई नेतृत्वसम्म पुर्याउने अभ्यासले सरकारलाई थप जवाफदेही बनाउन सक्छ। मेची–महाकाली पदयात्रा सरकारको लोकप्रियता बढाउने वा विपक्षीको आलोचनाको प्रतिवाद गर्ने अभियानमा सीमित हुनुहुँदैन।




प्रतिक्रिया राख्नुहोस्