अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम कायम रहे पनि अमेरिकी सेनाले इरानको लाराक द्वीपमा रहेका दुई सैन्य अड्डामाथि हवाई आक्रमण गरेको छ। जुलाईमा युद्धविराम घोषणा भएपछि इरानमाथि अमेरिकाले गरेको यो पहिलो पुष्टि भएको सैन्य हमला हो।
अमेरिकी एक अधिकारीले हमलाको पुष्टि गरेका छन्। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम)का प्रवक्ता कमान्डर टिम हकिन्सका अनुसार इरानी इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कोर्प्स (आईआरजीसी)ले रणनीतिक महत्वको होर्मुज जलडमरूमध्यमा समुद्री बारुदी सुरुङ बिछ्याउने तथा अमेरिकी र साझेदार मुलुकका जहाजलाई लक्षित गरी रकेट आक्रमणको तयारी गरिरहेको सूचनापछि अमेरिकी सेनाले “रक्षात्मक कारबाही” स्वरूप हमला गरेको हो।
इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले अमेरिकी आक्रमणमा केही सैनिक मारिएको र अन्य घाइते भएको जनाएको छ। साथै, अमेरिकाविरुद्ध “उचित समय र स्थानमा कडा जवाफी कारबाही” गर्ने चेतावनी पनि दिएको छ।
यसैबीच इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले आईआरजीसीले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डालाई लक्षित गरी क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेका छन्। यद्यपि अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले उक्त दाबीबारे तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।
इरानी दाबीपछि जोर्डनको सेनाले आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले देशको आकाशमा प्रवेश गरेका आठवटा क्षेप्यास्त्रलाई नष्ट गरेको जनाएको छ। जोर्डनका सशस्त्र बलले सोमबार बिहान जारी गरेको विज्ञप्तिमा ती क्षेप्यास्त्रले कुनै क्षति पुर्याउन नपाएको उल्लेख गरिएको छ।
युद्धविराम कायम, तर अविश्वास यथावत्
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जुलाईको अन्त्यतिर इरानविरुद्धको सैन्य अभियान स्थगित गर्दै युद्धविराम घोषणा गरेका थिए। त्यसपछि दुवै पक्षबीच प्रत्यक्ष युद्ध टरे पनि अविश्वास, सुरक्षा चिन्ता र क्षेत्रीय प्रभावको प्रतिस्पर्धा भने यथावत् रहेको छ।
युद्धविरामपछि अमेरिका र इरानबीच तनाव घटाउने तथा परमाणु कार्यक्रम, क्षेत्रीय सुरक्षा र प्रतिबन्धसम्बन्धी विषयमा कूटनीतिक संवाद पुनः अघि बढाउने प्रयास भइरहेका छन्।
तर दुवै पक्षले एकअर्कामाथि उक्साहटपूर्ण गतिविधि गरेको आरोप लगाउँदै आएका कारण वार्ता अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न सकेको छैन।
पछिल्लो अमेरिकी आक्रमणले युद्धविराम औपचारिक रूपमा कायम रहे पनि जमिनमा तनाव अझै समाप्त नभएको स्पष्ट संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ। यस घटनाले दुवै देशबीच विश्वासको वातावरण थप कमजोर बनाउने र जारी कूटनीतिक प्रयासमा असर पर्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
क्षेत्रीय सुरक्षामा पुनः चुनौती
लाराक द्वीप र होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिका दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्र मानिन्छ। विश्वको ठूलो परिमाणमा तेल ढुवानी यही जलमार्ग हुँदै हुने भएकाले यहाँ हुने कुनै पनि सैन्य तनावले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, ऊर्जा बजार तथा क्षेत्रीय सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।
अमेरिका र इरान दुवैले युद्धविराम पूर्ण रूपमा समाप्त भएको घोषणा गरेका छैनन्। तर पछिल्लो सैन्य कारबाही र त्यसपछिका चेतावनीहरूले दुई देशबीचको विवाद अझै समाधान नभएको र वार्तासँगै सैन्य तनाव पनि समानान्तर रूपमा जारी रहेको देखाएको छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्