टोकियो । हिजो (अगस्ट १३) साँझ टोकियोको नारिता स्टेशनबाट सम्पर्कविहीन भएका नेपाली नागरिक सुन्दर राजवंशी शुक्रबार बिहान सकुशल परिवारको सम्पर्कमा आएको जानकारी प्राप्त भएपछि कुनै अप्रिय सूचनाको त्रास हटेको छ ।
गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) जापानले राजवंशी सम्पर्कविहीन भएपछि खोजीका लागि सार्वजनिक सूचना जारी गरेको थियो।
उहाँलाई देखेमा वा कुनै जानकारी भए प्रहरी तथा एनआरएनए जापानलाई खबर गरिदिन अनुरोध गरिएको थियो। केही घण्टापछि उहाँ सकुशल सम्पर्कमा आएसँगै खोजी अभियान समाप्त भएको छ।
राजवंशीको घटना सुखद अन्त्य भएको भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा जापानमा नेपालीहरू सम्पर्कविहीन हुने, हराउने, मानसिक तनावमा पर्ने तथा आत्महत्याका घटनाहरू सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।
यसले जापानमा रहेका नेपाली समुदायको मानसिक स्वास्थ्य, सामाजिक सुरक्षा र आप्रवासन व्यवस्थापनबारे गम्भीर बहस आवश्यक रहेको देखाएको छ।
जापान नेपाली विद्यार्थी तथा श्रमिकको प्रमुख गन्तव्य बनेसँगै त्यहाँ बसोबास गर्ने नेपालीको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।
तर, जापान पुगेपछि धेरै नेपालीले अपेक्षा गरेअनुसारको सहज वातावरण नपाउने गरेको समुदायका अगुवाहरू बताउँछन्।
अध्ययनसँगै लामो समय काम गर्नुपर्ने बाध्यता, महँगो जीवनयापन, ऋणको बोझ, भाषागत कठिनाइ, एक्लोपन, पारिवारिक अपेक्षा तथा भविष्यको अनिश्चितताले धेरै नेपाली मानसिक रूपमा दबाबमा पर्ने गरेका छन्।
विशेष गरी अधिकांश अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली विद्यार्थी कुनै न कुनै स्तरको मानसिक तनावबाट गुज्रिरहेको समुदायका प्रतिनिधि, शैक्षिक परामर्शदाता तथा सामाजिक संस्थाहरूसँग काम गर्ने व्यक्तिहरूको अनुभव छ।
सबै विद्यार्थीमा गम्भीर मानसिक स्वास्थ्य समस्या हुन्छ भन्ने होइन, तर आर्थिक, शैक्षिक र सामाजिक दबाबका कारण चिन्ता, तनाव र निराशाको समस्या बढ्दो चिन्ताको विषय बनेको उनीहरू बताउँछन्।
नेपालबाट शैक्षिक ऋण वा उच्च ब्याजमा रकम जुटाएर जापान पुगेका धेरै युवाले सुरुका महिनादेखि नै ऋण तिर्ने दबाब, पढाइ र कामलाई सन्तुलनमा राख्ने चुनौती तथा परिवारलाई आर्थिक सहयोग गर्नुपर्ने अपेक्षाको सामना गर्नुपर्छ।
यस्तो अवस्थामा कतिपय व्यक्ति मानसिक रूपमा कमजोर बन्ने, सम्पर्कविहीन हुने, काम छाडेर अन्यत्र जाने वा दुर्भाग्यवश आत्महत्यासम्म गर्ने घटनाहरू पनि बेलाबेलामा सार्वजनिक हुने गरेका छन्।
यस्ता घटनापछि नेपाली दूतावास, एनआरएनए जापान तथा विभिन्न नेपाली संघसंस्थाले मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी सचेतना कार्यक्रम, परामर्श सेवा तथा समुदायसँग अन्तरक्रिया सञ्चालन गर्दै आएका छन्।
मानसिक तनावमा रहेका नेपालीलाई गोपनीय रूपमा परामर्श लिन, समस्या लुकाएर नबस्न तथा आवश्यक परेमा सम्बन्धित निकायसँग सम्पर्क गर्न उनीहरूले निरन्तर आग्रह गर्ने गरेका छन्।
केही अवस्थामा समुदायका स्वयंसेवक र सामाजिक अभियन्ताले समेत संकटमा परेका नेपालीलाई उद्धार, परामर्श र परिवारसँग पुनः सम्पर्क गराउने भूमिका निर्वाह गरेका छन्।
नेपाली दूतावास र एनआरएनए जापानका अनुसार विगतमा पनि सम्पर्कविहीन भएका नेपालीको खोजीका लागि पटक–पटक सार्वजनिक सूचना जारी गर्नुपरेको छ।
कतिपय सकुशल फेला परेका छन् भने केही घटनाले दुःखद रूप लिएको छ। यद्यपि हरेक घटनाको कारण फरक–फरक हुने भएकाले त्यसलाई एउटै निष्कर्षमा जोड्न नमिल्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।
यसबीच नेपालबाट जापान जाने विद्यार्थी तथा कामदारका लागि प्रभावकारी ‘पूर्व-प्रस्थान अभिमुखीकरण’ अनिवार्य बनाउनुपर्ने माग पनि बलियो बन्दै गएको छ।
जापानको वास्तविक जीवनशैली, अध्ययन प्रणाली, श्रम कानुन, कामको सीमा, जीवनयापन खर्च, मानसिक स्वास्थ्य, आकस्मिक समस्या र सहयोग प्राप्त गर्ने निकायबारे यथार्थ जानकारी दिइनुपर्नेमा सरोकारवालाहरू जोड दिन्छन्।
त्यसैगरी, जापान जाने विद्यार्थी र श्रमिकका लागि ‘मानसिक स्वास्थ्य परामर्श तथा आपत्कालीन सहयोग समेट्ने बीमाको व्यवस्था’ गर्नुपर्ने आवाज पनि उठ्न थालेको छ।
दुर्घटना वा स्वास्थ्य उपचारका साथै मनोसामाजिक परामर्श, आकस्मिक उद्धार तथा संकट व्यवस्थापनसम्बन्धी सुविधा समेटिएको बीमाले विदेशमा अप्ठ्यारो अवस्थामा परेका नेपालीलाई ठूलो राहत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
समुदायका अगुवाहरूका अनुसार विदेश जाने युवालाई केवल भाषा सिकाएर वा भिसा प्रक्रिया पूरा गराएर मात्र पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूलाई जापानको वास्तविक परिस्थिति, सम्भावित चुनौती, मानसिक तयारी, आर्थिक योजना तथा सहयोगका उपलब्ध संयन्त्रबारे स्पष्ट जानकारी गराउनु आवश्यक छ।
साथै जापानमा रहेका विभिन्न राजनीतिक दलका भातृ संगठन, जातीय संगठन, क्षेत्रीय र जिल्लागत संगठन तथा अन्य पेशा, व्यवसायीहरुको संगठनले नेपालीहरुको साझा हित र भलाईका लागि एकताबद्ध भएर कार्ययोजना अघि बढाउनुपर्ने अति आवश्यक भैसकेको छ ।
यदि सामूहिक प्रयास गर्ने हो भने यसबाट नेपालबाट जापान पुगेपछि हुने निराशा, मानसिक तनाव तथा अप्रिय घटनाहरू न्यूनीकरण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नसक्ने छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्