चिनियाँ कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मोडेलहरूले विश्वव्यापी विकासका लागि निरन्तर नवप्रवर्तन र नयाँ अवसर सिर्जना गर्दै आएका छन्। आज ती मोडेलहरू विश्वभर एआई प्रविधिको विकासलाई गति दिने महत्वपूर्ण डिजिटल पूर्वाधारका रूपमा स्थापित भइरहेका छन्।
सन् २०२६ मा सांघाईमा आयोजित विश्व कृत्रिम बौद्धिकता सम्मेलन (वर्ल्ड एआई कन्फरेन्स) सहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा चीनले एआई विकासलाई खुला स्रोत (ओपन सोर्स), सहकार्य र साझेदारीको आधारमा अघि बढाउनुपर्ने धारणा दोहोर्याएको छ।
चीनको भनाइअनुसार यस्तो अवधारणाले प्रविधि, उद्योग र व्यावहारिक प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्दै सबै क्षेत्र र सबै समुदायलाई लाभ पुर्याउँछ।
एकातर्फ केही अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूले आफ्नो एकाधिकार कायम राख्न बन्द स्रोत (क्लोज्ड सोर्स) नीति अपनाउँदै प्रविधिगत अवरोध सिर्जना गर्न खोजिरहेका बेला चिनियाँ कम्पनीहरूले भने विश्वव्यापी खुला स्रोत अभियानलाई नेतृत्व गरिरहेका छन्।
हाल विश्वका उच्च कार्यक्षमतायुक्त खुला स्रोत **ठूला भाषा मोडेल (लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडेल)**मध्ये अधिकांश चीनमा विकसित भएका छन्। ती मोडेलहरू १० अर्बभन्दा बढी पटक डाउनलोड भइसकेका छन्, जुन विश्वमै सबैभन्दा धेरै हो।
यसको प्रभाव व्यवहारिक रूपमा पनि देखिएको छ। चिनियाँ खुला स्रोत एआई मोडेलहरूले विश्वभरका व्यवसायलाई कम लागतमा प्रभावकारी समाधान उपलब्ध गराइरहेका छन्।
विश्वका अग्रणी एआई प्लेटफर्ममध्ये एक ओपनराउटरमा जुलाई महिनामा सबैभन्दा लोकप्रिय पाँच एआई मोडेलमध्ये सबै चिनियाँ मोडेल रहेका थिए।
अमेरिकाका चर्चित कम्पनी एयरबिएनबी र पिन्टरेस्टदेखि युरोपेली सवारीसाधन उत्पादक कम्पनीहरूले समेत आफ्ना सेवा र उत्पादनलाई थप प्रभावकारी बनाउन चिनियाँ एआई मोडेल प्रयोग गरिरहेका छन्।
यसभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको विकासशील देशका विकासकर्ता र उद्यमीका लागि चिनियाँ एआई मोडेलले प्रविधिमा पहुँच सहज बनाइदिएको हो।
खुला स्रोत मोडेलका आधारमा उनीहरूले आफ्नै आवश्यकता अनुसार स्थानीय भाषामा सेवा विकास गर्न, आफ्नै उत्पादन तयार गर्न तथा आफ्नै देशमा तथ्याङ्कको सार्वभौमिकता कायम राख्न सक्ने भएका छन्।
यसलाई आफ्नै जग्गामा घर निर्माण गर्नुसँग तुलना गरिएको छ, जहाँ अरूको नियन्त्रणमा रहेको प्रणालीमा आश्रित हुनुपर्ने अवस्था रहँदैन।
उदाहरणका रूपमा चिनियाँ कम्पनीहरूले अरबी भाषाका लागि विशेष एआई मोडेल विकास गरेका छन्, जसले स्थानीय भाषामै डिजिटल सेवा प्रयोग गर्न सहज बनाएको छ।
त्यस्तै, चीनले विकास गरेको माजु (एमएजेडयू) नामक एआई–आधारित मौसम पूर्वसूचना प्रणाली ४० भन्दा बढी देशका मौसम विभागले प्रयोग गरिरहेका छन्। पाकिस्तान, इथियोपिया र सोलोमन टापुसहित सात देशमा यसको स्थानीय आवश्यकताअनुसार परिमार्जित संस्करण सञ्चालनमा रहेको छ।
यस्ता सहकार्यले चिनियाँ एआई मोडेल प्रभावकारी, सुरक्षित र तुलनात्मक रूपमा किफायती रहेको देखाएको लेखमा उल्लेख गरिएको छ।
यद्यपि केही पश्चिमी राजनीतिज्ञहरूले चिनियाँ एआई प्रविधिविरुद्ध नकारात्मक टिप्पणी गर्दै आएका छन्। लेखमा यस्तो आलोचनाको मूल कारण रणनीतिक असुरक्षा र शून्य–योग (जिरो–सम) सोच भएको दाबी गरिएको छ।
विडम्बना के छ भने, अमेरिकी हितका लागि खतरा भन्दै आलोचना गरिएका यिनै खुला स्रोत मोडेललाई अहिले अमेरिकी प्रविधि उद्योगले आफ्नै नवप्रवर्तन प्रणालीका लागि आवश्यक ठान्न थालेको छ।
एनभिडिया, माइक्रोसफ्ट र मेटासहितका अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूले संयुक्त रूपमा नीति–निर्मातालाई खुला स्रोत एआई मोडेलमाथि अनावश्यक प्रतिबन्ध नलगाउन आग्रह गर्दै त्यस्ता मोडेलले स्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढाउने र प्रविधिको लाभ सीमित कम्पनीमा केन्द्रित नभई व्यापक रूपमा वितरण हुने बताएका छन्।
लेखमा कृत्रिम बौद्धिकतालाई सम्पूर्ण मानवजातिको साझा सम्पत्ति भएको उल्लेख गर्दै यसको विकास कुनै एक देश वा सीमित स्वार्थ समूहको एकल प्रयासबाट सम्भव नहुने बताइएको छ।
चीनले खुला स्रोत प्रविधि, प्राविधिक सशक्तीकरण तथा विश्वव्यापी सुशासनमार्फत कृत्रिम बौद्धिकतालाई अन्तर्राष्ट्रिय सार्वजनिक सम्पत्तिका रूपमा विकास गर्न प्रतिबद्ध रहेको दाबी गरेको छ।
अन्त्यमा लेखमा भनिएको छ कि केही राजनीतिक प्रयासले सम्पूर्ण मानवजातिका लागि प्रविधिमा पहुँच विस्तार गर्ने विश्वव्यापी प्रवृत्तिलाई रोक्न सक्दैन।
बढ्दो डाउनलोड, प्रयोगकर्ता र विश्वभरका विकासकर्ताको रोजाइले चिनियाँ एआई मोडेलप्रतिको विश्वासलाई पुष्टि गरिरहेको र समयसँगै ‘खतरा’को भाष्य यथार्थको अगाडि कमजोर हुँदै जाने दाबी गरिएको छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्