आत्मदाह प्रयास गरेका राउतको आईसीयूमा उपचार हुँदै

काठमाडौँ महानगरपालिका–१० बुद्धनगरस्थित आफ्नै घरमा शनिबार बिहान आत्मदाहको प्रयास गर्नुभएका ४५ वर्षीय आश्विन राउतको वीर अस्पतालमा सघन उपचार भइरहेको छ।

उहाँलाई प्रारम्भिक उपचारपछि सघन उपचार कक्ष (आईसीयू) मा राख्ने तयारी गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।प्रहरीका अनुसार राउतले आफ्नै घरको भान्सा कोठामा शरीरमा आगो लगाउनुभएको थियो। घटनालगत्तै प्रहरीले उहाँको उद्धार गरी वीर अस्पताल पुर्‍याएको थियो।

उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार उहाँको शरीरको ५० प्रतिशतभन्दा बढी भाग जलेको छ। वीर अस्पतालका प्लास्टिक सर्जन डा. पियूष दाहालले अस्पताल आइपुग्दा उहाँ बोल्न नसक्ने अवस्थामा रहेको जानकारी दिनुभयो।

“उहाँको शरीरको ५० प्रतिशतभन्दा बढी भाग जलेको छ। अस्पताल आउँदा उहाँ बोल्न सक्ने अवस्थामा हुनुहुन्नथ्यो। प्रारम्भिक शल्यक्रिया आवश्यक छ। त्यसपछि आईसीयूमा राखेर थप उपचार गरिनेछ,” डा. दाहालले भन्नुभयो।

राउत श्रीमती र छोरासहित बुद्धनगरमा बस्दै आउनुभएको थियो। घटनाका बेला उहाँकी श्रीमती र छोरा घरमा नरहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको काठमाडौँ प्रहरी परिसरका एसपी पवन भट्टराईले जानकारी दिनुभयो।

प्रहरीका अनुसार आत्मदाहको प्रयास गर्नुको कारण अहिलेसम्म खुल्न सकेको छैन। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ।

मनोचिकित्सकहरूका अनुसार आत्मदाह वा आत्महत्याको प्रयास सामान्यतया एउटा मात्र कारणले हुने घटना होइन। लामो समयदेखिको मानसिक तनाव, डिप्रेसन, गहिरो निराशा, पारिवारिक वा वैवाहिक विवाद, आर्थिक संकट, सामाजिक एक्लोपन, दीर्घरोग, नशाजन्य पदार्थको दुरुपयोग वा आकस्मिक जीवन संकटजस्ता अनेक कारकहरूको संयुक्त प्रभावले यस्तो अवस्था सिर्जना हुन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार आत्मदाहको प्रयास गर्ने अधिकांश व्यक्तिहरूको उद्देश्य केवल मृत्यु रोज्नु मात्र नभई आफूले भोगिरहेको असह्य पीडा, निराशा वा मानसिक संकटबाट मुक्ति खोज्ने अवस्थासँग पनि जोडिएको हुन सक्छ। त्यसैले यस्ता घटनालाई अपराध वा कमजोरीका रूपमा नभई मानसिक स्वास्थ्यको गम्भीर चुनौतीका रूपमा हेर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

केही दिनअघि गणेश नेपालीले आत्मदाहको प्रयास गरेपछि उपचारका क्रममा उहाँको निधन भएको घटनाले पनि मानसिक स्वास्थ्य, समयमै परामर्श सेवा र संकटमा परेका व्यक्तिको पहिचानबारे राष्ट्रिय बहस सुरु गराएको थियो।

पछिल्ला यस्ता घटनाले मानसिक स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच, परिवार तथा समुदायको भावनात्मक सहयोग र समयमै मनोपरामर्श उपलब्ध गराउने प्रणालीलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता पुनः औँल्याएका छन्।

मानसिक स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार आत्महत्याको जोखिम देखिने संकेतहरू—अत्यधिक निराशा व्यक्त गर्ने, आफू बोझ भएको महसुस गराउने, सामाजिक सम्पर्कबाट टाढिने, जीवनप्रति आशा हराएको कुरा दोहोर्‍याइरहने वा आफ्ना सामान बाँड्नेजस्ता व्यवहार—देखिएमा त्यसलाई बेवास्ता नगरी तत्काल परिवार, साथीभाइ र स्वास्थ्यकर्मीको सहयोग खोज्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ।