अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुसको ऊर्जा व्यापारबाट हुने आम्दानीलाई लक्षित गरी लगाउन सकिने प्रतिबन्ध तथा शुल्क कार्यान्वयन नगर्ने निर्णय गर्नुभएको छ।
रुसी तेल र ग्यासका प्रमुख खरिदकर्तामाथि १०० प्रतिशतसम्म शुल्क लगाउन सक्ने अधिकार राष्ट्रपतिलाई दिएको लिन्डसे ग्राहम ऐनको प्रावधानबाट छुट दिने कार्यकारी आदेशमा उहाँले शुक्रबार हस्ताक्षर गर्नुभएको हो।
रुसमाथि आर्थिक दबाब बढाएर युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न बाध्य पार्ने अमेरिकी नीतिका सन्दर्भमा आएको यो निर्णयले वासिङ्टनको प्रतिबन्धसम्बन्धी रणनीतिमा परिवर्तनको सङ्केत गरेको छ।
रुसी ऊर्जा खरिद गर्ने देशमाथि थप शुल्क लगाउन सक्ने व्यवस्था कार्यान्वयन नगर्ने निर्णयले रुसको तेल व्यापारमा निर्भर मुलुकलाई राहत दिन सक्ने भए पनि युक्रेनले भने यसप्रति असन्तुष्टि जनाएको छ।
अमेरिकी सिनेटर लिन्डसे ग्राहमको नाममा राखिएको उक्त ऐनले रुसी ऊर्जा तथा रक्षा क्षेत्र, राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र उहाँका वरिष्ठ अधिकारीलाई लक्षित गर्ने व्यवस्था गरेको थियो।
पश्चिमी प्रतिबन्ध छल्न रुसले प्रयोग गर्ने गरेको आरोप लाग्ने ट्याङ्करहरूको ‘छाया जहाज बेडा’ पनि यसको निशानामा थियो। रुसी तेल र ग्यासका प्रमुख खरिदकर्तामाथि १०० प्रतिशतसम्म शुल्क लगाउन सक्ने व्यवस्थाले रुसको ऊर्जा आम्दानीमा अप्रत्यक्ष दबाब सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो।
ट्रम्पको पछिल्लो निर्णय रुसी डिजेल निर्यातलाई अनुमति दिने विषयमा राष्ट्रपति पुटिनसँग भएको भनिएको सहमतिपछि आएको हो।
ऊर्जा आपूर्तिको निरन्तरता र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य स्थिर राख्ने आवश्यकताले पनि अमेरिकी निर्णयलाई प्रभावित गरेको हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। यद्यपि, प्रतिबन्धमा दिइएको छुटको दायरा र त्यसको दीर्घकालीन प्रभावबारे थप स्पष्टता आवश्यक छ।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले अमेरिकी निर्णयलाई ‘कमजोर निर्णय’ भन्दै आलोचना गर्नुभएको छ। उहाँको असन्तुष्टि रुसको ऊर्जा आम्दानी बढ्दा युद्ध सञ्चालनका लागि आवश्यक आर्थिक स्रोत जुटाउन मस्कोलाई सहज हुन सक्ने चिन्तासँग जोडिएको छ।
युक्रेनी सेनाले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रमाथि पुनः आक्रमण सुरु गरेपछि किएभ र वासिङ्टनबीचको सम्बन्धमा समेत तनाव बढेको छ।
रुसको ऊर्जा क्षेत्रलाई लक्षित प्रतिबन्ध पश्चिमा देशहरूले युक्रेनमाथिको आक्रमणको मूल्य चुकाउन मस्कोलाई बाध्य पार्ने प्रमुख आर्थिक उपायका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्।
तर, प्रतिबन्धले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति, मूल्य र व्यापारमा पार्न सक्ने असरका कारण अमेरिका र उसका साझेदार राष्ट्रले सुरक्षा तथा आर्थिक हितबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने चुनौती पनि सामना गरिरहेका छन्।
ट्रम्पको निर्णयले रुसमाथिको आर्थिक दबाब कति प्रभावकारी रहन्छ र यसले युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको कूटनीतिक प्रयासलाई कसरी प्रभावित गर्छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
प्रतिबन्धमा छुट दिनु तत्कालीन ऊर्जा तथा कूटनीतिक आवश्यकताको परिणाम हो वा रुसप्रतिको अमेरिकी नीतिमा व्यापक परिवर्तनको सङ्केत हो भन्ने कुरा आगामी निर्णय र कार्यान्वयनबाट स्पष्ट हुनेछ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्