आगामी कात्तिक १२ देखि १५ गतेसम्म नेपालका धेरै स्थानमा वर्षा र केही क्षेत्रमा भारी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना देखिएको मौसमविद् विनोद पोखरेलले बताउनुभएको छ।
उहाँले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राखेर पूर्वतयारी गर्न, तर अहिल्यै निश्चित निष्कर्षमा नपुग्न र आधिकारिक मौसम सूचनाका आधारमा योजना बनाउन आग्रह गर्नुभएको छ।
पोखरेलले आफ्नो आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत सार्वजनिक गर्नुभएको विवरणअनुसार काठमाडौँसहित पाँच प्रदेशका २८ जिल्लामा वर्षासम्बन्धी जोखिमका संकेत देखिएका छन्।
लुम्बिनी, गण्डकी, बागमती, मधेश र कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा विशेष सतर्कता अपनाउनुपर्ने उहाँको भनाइ छ। यद्यपि, जोखिमका संकेत देखिनु भनेको सबै जिल्लामा भारी वर्षा हुने वा विपद् निश्चित भएको भन्ने होइन।
वर्षा हुने स्थान, समय र मात्राबारे अहिले नै ठ्याक्कै भन्न नसकिने भएकाले पूर्वानुमानमा परिवर्तन आउन सक्ने पोखरेलले स्पष्ट पार्नुभएको छ। उहाँले मनाङमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्ने उल्लेख गर्नुभएको छ।
न्यूनचापीय प्रणाली र माथिल्लो वायुमण्डलीय प्रभाव
पोखरेलका अनुसार आगामी हप्ता तल्लो वायुमण्डलमा विकसित हुन सक्ने न्यूनचापीय प्रणाली र माथिल्लो वायुमण्डलमा रहेको न्यूनचापीय रेखाको प्रभाव एकै समयमा सक्रिय भएमा वर्षाको सम्भावना बढ्न सक्छ।
यी प्रणालीको अनुकूल संयोगले ओसिलो हावा माथितिर उठ्ने प्रक्रियालाई बलियो बनाउँदा केही स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्ने उहाँको आकलन छ।
तर मौसमी प्रणालीको विकास र त्यसको दिशा तथा प्रभावमा हुने परिवर्तनले वर्षाको समय, प्रभावित क्षेत्र र मात्रालाई फरक पार्न सक्छ। त्यसैले अहिलेको पूर्वानुमानलाई सम्भावित अवस्थाको संकेतका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
किसान, हिमाली यात्रु र सडक प्रयोगकर्तालाई विशेष ध्यान दिन आग्रह
सम्भावित वर्षाले कृषि, पर्यटन तथा यातायात क्षेत्रमा असर पार्न सक्ने भएकाले जोखिममा रहेका क्षेत्रले समयमै तयारी गर्नुपर्ने पोखरेलको सुझाव छ।
धान काट्ने तयारीमा रहेका किसानले स्थानीय मौसमको अवस्था हेरेर बाली काट्ने, सुकाउने र सुरक्षित रूपमा भित्र्याउने योजना बनाउनुपर्छ।
काटिसकेको धान खुला ठाउँमा छ भने सम्भव भएसम्म वर्षाबाट जोगिने गरी सुरक्षित स्थानमा राख्नु उपयोगी हुन्छ। तर बाली भित्र्याउने क्रममा मौसमको अवस्था र स्थानीय परिस्थितिलाई पनि ध्यान दिन आवश्यक छ।
त्यस्तै, हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रा वा अन्य प्रयोजनका लागि जानेहरूले यात्रा सुरु गर्नुअघि र यात्राका क्रममा मौसमको पछिल्लो पूर्वानुमान हेर्नुपर्छ। वर्षा वा हिमपातको सम्भावना देखिएमा यात्रा योजना परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
विशेषगरी दुर्गम क्षेत्रमा जानेहरूले स्थानीय प्रशासन, पर्यटन व्यवसायी र सम्बन्धित निकायबाट प्राप्त सूचनालाई प्राथमिकता दिनु उचित हुन्छ।
भारी वर्षाले कमजोर सडक, पहिरोको जोखिम भएका भिराला क्षेत्र र नदी तथा खोलानजिकका सडकमा यात्रा कठिन बनाउन सक्छ। त्यसैले सडक प्रयोगकर्ताले यात्रा गर्नुअघि बाटोको अवस्था बुझ्ने, जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अनावश्यक रूपमा नरोकिने र सम्बन्धित निकायको सूचना पालना गर्ने गर्नुपर्छ।
सम्बन्धित निकायलाई पूर्वतयारी गर्न आग्रह
सम्भावित वर्षाको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सम्बन्धित सरकारी निकाय, स्थानीय तह र विपद् व्यवस्थापनमा संलग्न संस्थाले पूर्वतयारी गर्नुपर्ने पोखरेलको सुझाव छ।
मौसमको अवस्थाबारे नियमित निगरानी, सूचना प्रवाह र आवश्यक परे स्थानीय स्तरमा समयमै जानकारी गराउने व्यवस्था महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
स्थानीय तहले जोखिममा रहेका बस्ती, पहिरो प्रभावित क्षेत्र, नदीकिनार तथा कमजोर सडकको अवस्था बुझेर आवश्यक तयारी गर्न सक्छन्।
सर्वसाधारणसम्म आधिकारिक सूचना पुर्याउने, उद्धार तथा राहतका लागि आवश्यक समन्वय गर्ने र जोखिम देखिएका स्थानमा सतर्कता अपनाउन जानकारी दिने कामले सम्भावित क्षति कम गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
आधिकारिक सूचनालाई प्राथमिकता दिन आग्रह
पोखरेलले मौसम पूर्वानुमान परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले सर्वसाधारणलाई आफ्नो जिल्लासँग सम्बन्धित आधिकारिक सूचना र नियमित अपडेट हेर्न आग्रह गर्नुभएको छ। सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अपुष्ट सन्देशका आधारमा त्रसित हुनु वा जोखिमलाई बेवास्ता गर्नु दुवै उचित हुँदैन।
मौसमसम्बन्धी पछिल्लो आधिकारिक जानकारीका लागि जल तथा मौसम विज्ञान विभागको वेबसाइट dhm.gov.np तथा विभागका आधिकारिक सूचना हेर्न सकिन्छ। बाढीसम्बन्धी पूर्वसूचना र जोखिमबारे जानकारी लिन विभागले उपलब्ध गराएका आधिकारिक माध्यम पनि प्रयोग गर्नुपर्छ।
सम्भावित वर्षाबारे अहिले नै अत्यधिक चिन्ता लिनुपर्ने अवस्था निष्कर्षमा निकाल्न नसकिए पनि पूर्वतयारीका लागि पर्याप्त ध्यान दिनु आवश्यक छ। मौसमको पछिल्लो अवस्था बुझ्ने, आफ्नो क्षेत्रको जोखिम पहिचान गर्ने र आवश्यक सावधानी अपनाउने हो भने सम्भावित असर कम गर्न सकिन्छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्