पेरिस । पछिल्ला केही दिनयता फ्रान्सका विद्यालयबाहिर किशोरकिशोरीले गरिरहेको विरोध प्रदर्शनले देशलाई प्रभावित पारेको छ । विद्यार्थीहरूले आफ्ना विद्यालयका प्रवेशद्वारमा अवरोध सिर्जना गरेका छन् भने कतिपय स्थानमा सुरक्षा निकायले अश्रुग्याससमेत प्रयोग गरेको छ ।
सरकारले विद्यार्थीका गुनासा जायज हुन सक्ने भए पनि हिंसा स्वीकार्य नहुने बताउँदै आन्दोलनलाई उग्र वामपन्थी समूहले उक्साएको आरोप लगाएको छ ।
यसैबीच, प्रदर्शनकारीहरू कानुनी रूपमा अझै बालबालिका नै रहेको अवस्थामा केही प्रहरीले उनीहरूमाथि अत्यधिक बल प्रयोग गरेको आरोप आलोचकहरूले लगाएका छन् ।
गृह मन्त्रालयका अनुसार सोमबारदेखि ५ हजारभन्दा बढी मानिस पक्राउ परिसकेका छन् । शिक्षा मन्त्रीका अनुसार शुक्रबार मात्रै करिब ७३५ शैक्षिक संस्था आन्दोलनबाट प्रभावित भएका थिए ।
सप्ताहान्तमा आन्दोलन केही शान्त हुन सक्ने देखिए पनि मंगलबार पुनः ठूलो विरोध प्रदर्शन गर्ने योजना बनाइएको छ । समाचार संस्था एएफपीले यो आन्दोलनको पृष्ठभूमि र कारणबारे यसरी विश्लेषण गरेको छ ।
अनेक गुनासा
विरोध प्रदर्शन फ्रान्सका ‘लिसे’ अर्थात् १५ देखि १८ वर्ष उमेरका विद्यार्थीले माध्यमिक तहको अन्तिम शिक्षा लिने विद्यालयमा केन्द्रित छ । यी विद्यालयलाई अमेरिकाको ‘हाईस्कुल’ र बेलायतको ‘सिक्स्थ फर्म’सँग तुलनायोग्य मानिन्छ ।
विद्यार्थीका गुनासा अनेक छन् । शिक्षकको अनुपस्थिति, कक्षाकोठाको अवस्था, अत्यधिक भरिएको विद्यालय समयतालिका तथा बिहान ८ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म चल्ने लामो विद्यालय समय मुख्य समस्याका रूपमा देखिएका छन् । कतिपय विद्यार्थीले यस्तो लामो समयतालिका अत्यधिक भएको बताएका छन् ।
फ्रान्सेली समाजशास्त्री भ्यालेरी बेकलेका अनुसार विशेषगरी न्यून आय भएका क्षेत्रका माध्यमिक तहका विद्यार्थीले आफूहरूले कमजोर स्तरको शिक्षा पाइरहेको महसुस गरिरहेका छन् ।
आन्दोलनको सुरुवात
यो आन्दोलन दुई साताअघि, सेप्टेम्बर १७ मा पेरिसको उपनगर क्रेतोइलस्थित सेन्ट–एक्जुपेरी माध्यमिक विद्यालयबाट सुरु भएको थियो । पर्याप्त कर्मचारी र स्रोतसाधनको माग गर्दै शिक्षकहरूले गरेको हडतालको समर्थनमा विद्यार्थीहरूले आन्दोलन सुरु गरेका थिए ।
गत सातादेखि आन्दोलन क्रमशः देशभर फैलिँदै गएको हो । तर फ्रान्सका अन्य क्षेत्रमा तनाव बढिरहेका बेला सेन्ट–एक्जुपेरी विद्यालयको अवस्था भने सामान्यतर्फ फर्किएको छ ।
शैक्षिक अधिकारीहरूले उपप्रधानाध्यापक र नर्ससहित थप कर्मचारी पठाउने सहमति गरेपछि त्यहाँको समस्या केही हदसम्म समाधान भएको हो ।
आन्दोलनमा सहभागी विद्यार्थी अब्देर्रहमानले आफ्नो विद्यालयको शैक्षिक स्तर खस्कँदै गएको बताउँदै अहिले आवाज नउठाएको भए भविष्यका लागि अवस्था निकै खराब हुने बताउनुभयो । उहाँले आन्दोलनको सुरुवातमै सहभागी हुन पाएकोमा आफूलाई ‘अत्यन्त गर्व’ लागेको बताउनुभयो ।
सामाजिक सञ्जालको भूमिका
अनलाइन प्लेटफर्म, विशेषगरी टिकटकमा प्रदर्शनसँग सम्बन्धित उत्तेजक तस्बिर र भिडियो फैलिँदा आन्दोलन थप विस्तार भएको छ ।
विद्यार्थीहरूले आफैँ मोबाइलबाट फोहोरका डब्बा जलाइएका दृश्य तथा प्रहरीले अश्रुग्यास प्रयोग गरेका घटनाका भिडियो खिचिरहेका छन् । विभिन्न च्यानलहरूले आफ्नो पहुँच बढाउन यस्ता भिडियो व्यापक रूपमा प्रसारण गर्नुका साथै सबैभन्दा नाटकीय दृश्यहरूलाई जोडेर पुनः सम्पादन गरिरहेका छन् ।
समाजशास्त्री बेकलेका अनुसार सामाजिक सञ्जालले विद्यार्थीलाई परम्परागत सञ्चारमाध्यमले प्रस्तुत गर्नेभन्दा फरक कथ्य प्रस्तुत गर्ने अवसर दिएको छ । उनका अनुसार यस्तो कथ्य बाहिरबाट बनाइएको नभई प्रदर्शनमा सहभागी विद्यार्थीले प्रत्यक्ष रूपमा प्रस्तुत गरेका हुन्छन् ।
सामाजिक असमानता
फ्रान्समा सबै विद्यार्थीलाई ‘लिसे’ तहसम्म शिक्षा प्राप्त गर्ने अवसर उपलब्ध छ । तर व्यवहारमा भने त्यहाँ व्यावसायिक विद्यालयदेखि प्रतिष्ठित तथा उच्चस्तरीय शैक्षिक संस्थासम्म ठूलो अन्तर रहेको छ ।
विविधता कायम गर्ने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिए पनि प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थामा अझै पनि सम्पन्न परिवार, श्वेत समुदाय र विश्वविद्यालय शिक्षित अभिभावकका सन्तानको वर्चस्व रहेको बताइन्छ ।
समाजशास्त्री बेकलेले विभिन्न विद्यार्थी र विद्यालयबीच रहेको ठूलो असमानता वास्तविक समस्या भएको बताउनुभयो ।
राजनीतिक प्रभावको आरोप
राष्ट्रपति निर्वाचन हुन आधा वर्षभन्दा केही बढी समय बाँकी रहँदा विद्यालयका विद्यार्थीको आन्दोलन प्रमुख राजनीतिक तनावको विषय बनेको छ । सरकारले उग्र वामपन्थी दल ‘फ्रान्स अनबोड’ (एलएफआई) आन्दोलनको पछाडि रहेको आरोप लगाएको छ ।
एलएफआईका वरिष्ठ नेता म्यानुएल बोम्पार्डले सरकारको आरोप अस्वीकार गर्दै सरकार ‘षड्यन्त्रका सिद्धान्ततर्फ झर्दै गएको’ प्रतिक्रिया दिनुभएको छ ।
एलएफआईका अनुभवी नेता तथा राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार जाँ–लुक मेलाँसोंले आन्दोलनप्रति बलियो समर्थन जनाउँदै हिंसात्मक नभई शान्तिपूर्ण माध्यम अपनाउन आह्वान गर्नुभएको छ । उहाँ १८ देखि २५ वर्ष उमेर समूहका मतदाताबीच हालको सर्वेक्षणमा ४० प्रतिशतभन्दा बढी समर्थन रहेको अवस्थामा रहेको समाचारमा उल्लेख छ ।
प्रहरीको प्रतिक्रिया
प्रदर्शनकारीहरूले विद्यालयका प्रवेशद्वारमा अवरोध सिर्जना गर्नुका साथै फोहोरका डब्बा तथा अन्य वस्तुमा आगजनी गरेका छन् र प्रहरीमाथि विभिन्न वस्तु प्रहार गरेका छन् ।
तर प्रहरीले पनि केही प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पार्न अश्रुग्यास, रबरका गोली तथा कतिपय अवस्थामा लाठी प्रयोग गरेको छ ।
बुधबार मध्य फ्रान्सको टुर्स सहरमा विद्यार्थी र प्रहरीबीच झडप हुँदा घाइते भएका एक युवकले आफ्नो दाहिने आँखाको दृष्टि गुमाएको सहरका सरकारी वकिलले बताएका छन् ।
सुरक्षा निकायले प्रदर्शनकारीमाथि गरेको भनिएको कठोर व्यवहार देखाउने धेरै भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएका छन् । तीमध्ये एउटा भिडियोमा प्रहरीले एक युवतीलाई पक्राउ गर्ने क्रममा उनको घाँटीमा हात राखेको देखिन्छ ।
तर सुरक्षा निकाय पनि प्रदर्शनकारीको आक्रमणको निशानामा परेको छ । पूर्वी फ्रान्सको बेलफोर्ट सहरमा एउटा विद्यालयका युवाहरूको समूहले एक प्रहरी अधिकारीलाई लखेटेर कुटपिट तथा लात हानेको घटना पनि सार्वजनिक भएको छ ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्