२०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि लगभग बन्दजस्तै रहेको नेपाल–चीनबीचको प्रमुख व्यापारिक नाका तातोपानी दशैँका अवसरमा तीन दिनका लागि अस्थायी रूपमा खुल्ने भएको छ।
चीनसँगको व्यापारिक आवागमन सहज बनाउन महत्त्वपूर्ण मानिने यो नाका लामो समयदेखि नियमित सञ्चालनमा आउन नसक्दा अन्य नाकामा चाप बढेका बेला वा ती नाका बन्द हुँदा मात्रै वैकल्पिक रूपमा खोल्ने गरिएको छ।
तातोपानी नाका यही कात्तिक १ देखि ३ गतेसम्म अस्थायी रूपमा सञ्चालनमा आउने भएको हो। उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दीपककुमार साहको पहलपछि चिनियाँ पक्षले नेपाली पक्षको आग्रह स्वीकार गर्दै नाका खोल्न सहमति जनाएको मन्त्रालयले जनाएको छ। उक्त अवधिमा मालवाहक सवारीसाधन तथा कार्गो ट्रकलाई मात्र आवतजावत गर्न अनुमति दिइनेछ।
दशैँका बेला आवश्यक वस्तु तथा सामग्रीको आपूर्ति सहज बनाउने उद्देश्यले नाका खोल्न लागिएको हो। तर, तीन दिनका लागि मात्रै सञ्चालनमा आउनुले नेपाल–चीन व्यापारको प्रमुख मार्गका रूपमा रहेको तातोपानी नाका अझै नियमित अवस्थामा फर्किन नसकेको देखाउँछ।
भूकम्पअघि नै बाढीपहिरोको चपेटामा परेको यो नाका २०७२ सालको भूकम्पपछि थप क्षतिग्रस्त भएको थियो। भूकम्पले सडक, पुल तथा व्यापारिक आवागमनका संरचनामा क्षति पुर्याएपछि नाका लामो समयसम्म अवरुद्ध रह्यो।
त्यसयता विभिन्न चरणमा सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास भए पनि प्राकृतिक विपत्ति, सडक पूर्वाधारको कमजोर अवस्था र सीमापार आवागमनका अवरोधका कारण यसको सञ्चालन नियमित हुन सकेको छैन।
तातोपानी नाका रहेको भोटेकोशी क्षेत्र बाढीपहिरोको उच्च जोखिममा छ। पछिल्लो समय आएको बाढीले समेत यस क्षेत्रको सडक तथा व्यापारिक आवागमनमा असर पारेको छ।
गत भदौ १० गते आएको भोटेकोशीको बाढीले रसुवातर्फको नाकासँगको सम्पर्क विच्छेद भएपछि चीनसँगको व्यापारिक आवागमन थप प्रभावित भएको थियो। त्यसपछि भदौ १४ गते चीनले तातोपानी नाका पनि बन्द गरेको थियो।
नेपाल–चीन व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने रसुवागढी र तातोपानी दुवै नाका प्रभावित भएपछि दसैँलक्षित सामान आयातमा समस्या भएको छ।
रसुवास्थित भोटेकोशीको बाढीले दशैँका लागि सामान ल्याउँदै गरेका तीन सयदेखि चार सय कन्टेनर बगाएको र केही सवारीचालक सम्पर्कविहीन भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
यी नाकाबाट दशैँका लागि ठूलो परिमाणमा सामान भित्रिने गरेकामा यस वर्ष आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा बजारमा वस्तुको अभाव र मूल्यवृद्धिको समस्या देखिएको छ।
नेपाल–चीन व्यापारमा तातोपानी नाकाको ऐतिहासिक महत्त्व छ। तर, भूकम्प र बाढीपहिरोजस्ता विपत्तिका कारण यसको उपयोगिता हुँदाहुँदै पनि पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न सकिएको छैन।
अन्य नाका बन्द हुँदा मात्रै अस्थायी रूपमा खोल्ने व्यवस्थाले व्यापारीलाई नियमित आयातको सुनिश्चितता दिन सकेको छैन। यसले व्यापारिक लागत बढाउनुका साथै आपूर्ति व्यवस्थालाई समेत अनिश्चित बनाएको छ।
दशैँका तीन दिन नाका खुल्दा व्यवसायीलाई रोकिएका सामान भित्र्याउने केही अवसर मिल्नेछ। मन्त्रालयले यसबाट चाडपर्वका बेला आपूर्ति व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरेको छ।
तर, दीर्घकालीन रूपमा व्यापारिक आवागमन सहज बनाउन तातोपानी नाकालाई नियमित सञ्चालनमा ल्याउने, बाढीपहिरोबाट सडक र पुलको संरक्षण गर्ने तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा भरपर्दो पूर्वाधार निर्माण गर्ने काम आवश्यक देखिन्छ।
नेपाल र चीनबीचको व्यापार विस्तारका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको तातोपानी नाका पटकपटक बन्द हुने र सीमित अवधिका लागि मात्र खुल्ने अवस्थाको अन्त्य नगरेसम्म यसको पूर्ण व्यावसायिक उपयोग सम्भव हुने छैन।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्