जापानको केन्द्रीय बैंकले मध्यपूर्व युद्धका कारण बढेको मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयासस्वरूप मंगलबार ब्याजदर ३१ वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुर्याएको छ।
अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौता भए पनि युद्धको आर्थिक प्रभाव अझै कायम रहेकाले ब्याजदर वृद्धि गरिएको हो। जापानको केन्द्रीय बैंक, बैंक अफ जापान (बीओजे)ले आफ्नो नीतिगत ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढाएर १.० प्रतिशत पुर्याएको छ।
यो सन् १९९५ यताकै उच्च स्तर हो भने गत डिसेम्बरपछि गरिएको पहिलो वृद्धि हो। विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र जापानका लागि यो निर्णय अपेक्षित मानिएको थियो।
गत साता युरोपेली केन्द्रीय बैंक र बैंक इन्डोनेसियाले पनि ब्याजदर बढाएका थिए। मध्यपूर्वको द्वन्द्वले विश्वव्यापी रूपमा मूल्यवृद्धि र आर्थिक अस्थिरता निम्त्याएपछि विभिन्न केन्द्रीय बैंकहरू मौद्रिक नीति कडा बनाउन बाध्य भएका हुन्।
अमेरिकामा मुद्रास्फीति तीन वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेपछि फेडरल रिजर्वले पनि निकट भविष्यमा ब्याजदर बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि नयाँ प्रमुख केभिन वार्शको पहिलो नीतिगत बैठकमै यस्तो निर्णय हुने सम्भावना कम देखिएको छ।
यसैबीच, रिजर्व बैंक अफ अष्ट्रेलिया र बैंक अफ इङ्गल्याण्डले आगामी दिनमा ब्याजदर यथावत् राख्ने अनुमान गरिएको छ।
मध्यपूर्व युद्धको प्रभाव
अमेरिका र इरानले तीन महिनादेखि जारी मध्यपूर्व युद्ध अन्त्य गर्ने तथा विश्व व्यापारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण जलमार्ग स्ट्रेट अफ हर्मुज पुनः सञ्चालन गर्ने सहमति गरेका छन्। विश्वको करिब पाँचौं हिस्सा तेल यही जलमार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यसको बन्दले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो।
दुवै देशबीच भएको सम्झौतामा आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्याण्डमा औपचारिक हस्ताक्षर हुने तयारी छ। तर व्यापार र आपूर्ति प्रणाली पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा फर्किन अझै समय लाग्ने अनुमान गरिएको छ।
युद्ध सुरु हुनुअघि जापानले आफ्नो कच्चा तेलको करिब ९० प्रतिशत आपूर्ति मध्यपूर्वबाट गर्दै आएको थियो। युद्धपछि तेलको मूल्य वृद्धि र अमेरिका–जापानबीचको ब्याजदर अन्तरका कारण जापानी मुद्रा येन कमजोर बन्दै गएको छ।
सरकारले गत महिना मात्रै येनलाई स्थिर बनाउन करिब ११.७ ट्रिलियन येन (झण्डै ७२ अर्ब अमेरिकी डलर) खर्च गरेको थियो। अमेरिकी डलरको तुलनामा येन करिब १६० को स्तरमा झरेको थियो। ब्याजदर वृद्धि घोषणापछि येन केही बलियो बने पनि त्यसले धेरै समय लाभ कायम राख्न सकेन।
थप ब्याजदर वृद्धि हुने संकेत
अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका जापान अर्थशास्त्र प्रमुख शिगेतो नागाईले ब्याजदर वृद्धि ढिलाइ गर्न नसकिने बताएका छन्। उनका अनुसार ढिलाइ भए वित्तीय बजार निराश हुने र येन थप कमजोर बन्ने जोखिम थियो।
रयुतारो कोनोका अनुसार बैंकले आर्थिक जोखिम केही घटेको तथा आधारभूत मुद्रास्फीति अझ बढ्न सक्ने आकलन गरेको देखिन्छ। इन्धन र ऊर्जा खरिदमा सरकारी अनुदानले घरेलु मागलाई बलियो बनाइरहेको उनले बताएका छन्।
तर प्रधानमन्त्री साने ताकाचीको प्रशासनसँग अनावश्यक तनाव सिर्जना नहोस् भन्ने उद्देश्यले बीओजेले अत्यधिक आक्रामक रूपमा ब्याजदर नबढाउने रणनीति अपनाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
यद्यपि बैंकभित्रै मतभेद देखिएको छ। अघिल्लो बैठकमा नौ सदस्यीय बोर्डका तीन सदस्यले ब्याजदर यथावत् राख्ने प्रस्तावको विरोध गरेका थिए।
अब बजारको ध्यान बीओजेले अर्को पटक कहिले ब्याजदर बढाउँछ भन्ने संकेत र ऋणको लागत नियन्त्रण गर्न सञ्चालन गरिरहेको विशाल बन्ड खरिद कार्यक्रमको भविष्यतर्फ केन्द्रित रहनेछ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्