न्युयोर्क । अमेरिकाको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा शक्तिशाली मौसमी आँधीसँगै भारी वर्षा र तीव्र हावाहुरी चलेपछि जनजीवन प्रभावित भएको छ।
असामान्य रूपमा शक्तिशाली बनेको शरदकालीन ‘नोरइस्टर’ आँधीका कारण दशौँ हजार घर तथा व्यवसायमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ भने अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले कम्तीमा एक जनाको मृत्यु भएको जनाएका छन्।
न्युयोर्क, बोस्टन र फिलाडेल्फिया आँधीको प्रत्यक्ष प्रभावमा परेका छन्। मौसम अधिकारीहरूले तटीय क्षेत्रमा ठूलो डुबानको जोखिम रहेको भन्दै सर्वसाधारणलाई सतर्क रहन आग्रह गरेका छन्। केही क्षेत्रमा सडक बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनीसमेत दिइएको छ।
अमेरिकाको राष्ट्रिय मौसम सेवा (एनडब्लूएस)का अनुसार शनिबारदेखि उत्तरी मध्य–एटलान्टिक र दक्षिणी न्यु इङ्ल्यान्डको तटीय क्षेत्रमा आँधी घुमिरहेकाले भारी वर्षा जारी रहनेछ। आँधी न्युजर्सी र लङ आइल्यान्डतर्फ सर्दै गएपछि आइतबार बिहान त्यसको प्रभाव अझ तीव्र हुने पूर्वानुमान गरिएको थियो।
पूर्णिमाका कारण समुद्रमा ज्वारभाटा उच्च हुने समयमा मध्य–एटलान्टिक तटमा पटक–पटक ठूलो तटीय डुबानको जोखिम रहेको एनडब्लूएसले जनाएको छ।
न्युयोर्क राज्यकी गभर्नर क्याथी होकुलले शनिबार न्युयोर्क सहर र लङ आइल्यान्डका तटीय क्षेत्रमा आँधीको प्रभाव बढिरहेको बताउनुभएको थियो। उहाँले समुद्र तथा पानीको आसपास जानु अत्यन्त जोखिमपूर्ण रहेको भन्दै सर्वसाधारणलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गर्नुभएको थियो।
न्युयोर्कको ब्रुकलिनमा तीव्र हावाले रुख ढाल्दा त्यसको चपेटामा परेर ५६ वर्षीय एक पुरुषको मृत्यु भएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
आइतबार बिहानसम्म न्युयोर्क, न्युजर्सी, कनेक्टिकट, म्यासाचुसेट्स, रोड आइल्यान्ड र पेन्सिलभेनियामा करिब ८० हजार ग्राहक विद्युत् सेवाबाट प्रभावित भएका थिए। लङ आइल्यान्डमा आगामी केही दिनमा करिब १५ सेन्टिमिटरसम्म वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ।
होकुलका अनुसार केही क्षेत्रमा समुद्री छाल करिब ६ मिटरसम्म अग्लो हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो। न्युयोर्क सहरका मेयर जोहरान मामदानीले तीव्र हावाका कारण विद्युत्का तार तथा अन्य संरचना ढल्न सक्ने जोखिम रहेको भन्दै अत्यावश्यक कामबाहेक यात्रा नगर्न आग्रह गर्नुभएको थियो।
आँधीका कारण हवाई सेवा पनि प्रभावित भएको छ। आइतबार बोस्टनको लोगान अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट हुने र त्यहाँ आउने गरी सयौँ उडान रद्द भएका छन्। फ्लाइट ट्र्याकिङ सेवा फ्लाइटअवेयरका अनुसार लोगान विमानस्थलमा मात्रै १७१ उडान रद्द भएका थिए।
जेटब्लु, युनाइटेड र अमेरिकन एयरलाइन्सलगायत प्रमुख विमान कम्पनीहरूले यात्रुलाई अतिरिक्त शुल्कबिना उडान परिवर्तन गर्न मिल्ने गरी यात्रा सूचना जारी गरेका छन्।
न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाका लागि विश्वका विभिन्न मुलुकका नेता भेला भइरहेका बेला तीव्र हावाहुरीका कारण संयुक्त राष्ट्रसंघले मुख्यालयबाहिर राखिएका प्रसारण तथा सञ्चार उपकरण सुरक्षित स्थानमा सार्न सञ्चारमाध्यमलाई आग्रह गरेको थियो।
सांस्कृतिक कार्यक्रम र कन्सर्टसमेत रद्द
आँधीका कारण न्युयोर्कमा आयोजना हुने ‘ग्लोबल सिटिजन’ र ‘अल थिङ्स गो’ तथा मेरिल्यान्डमा हुने ‘ओसन्स कलिङ’लगायत सांस्कृतिक कार्यक्रम पनि रद्द गरिएका छन्।
न्युयोर्कको सेन्ट्रल पार्कमा आयोजना हुने ग्लोबल सिटिजन कार्यक्रम १४ वर्षपछि पहिलोपटक रद्द गरिएको आयोजकले जनाएको छ। कार्यक्रममा लेनी क्राभिट्ज, लाउरिन हिल, एलिसिया कीजलगायत कलाकार सहभागी हुने कार्यक्रम थियो।
म्यासाचुसेट्सका केही क्षेत्रमा करिब १२ दशमलव ७ सेन्टिमिटर वर्षा हुने पूर्वानुमान गरिएको थियो, जुन त्यहाँको एक महिनाभन्दा बढी अवधिको औसत वर्षा बराबर हो।
आँधीका कारण बेलायती गायक एड शिरानका बोस्टन आसपासका सप्ताहन्तका कार्यक्रमसमेत रद्द गरिएका छन्। न्यु इङ्ल्यान्डको तटीय क्षेत्रमा हावाको गति प्रतिघण्टा ११३ किलोमिटरसम्म पुगेको थियो।
यसअघि नै उत्तरी क्यारोलिना, भर्जिनिया, मेरिल्यान्ड, डेलावेयर र न्युजर्सीका केही तटीय क्षेत्रमा यसै साता बाढी आएको थियो।
चरम मौसमको बढ्दो जोखिम
‘नोरइस्टर’ आँधी वर्षभरि आउन सक्ने भए पनि शरद ऋतुदेखि वसन्तको सुरुआतसम्म यसको सम्भावना बढी हुन्छ। यस्ता आँधीसँग सामान्यतया भारी वर्षा वा हिमपात र तीव्र हावाहुरी आउने गर्छ।
यसअघि पनि अमेरिकाको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा आएको नोरइस्टरका कारण सयौँ उडान प्रभावित हुनुका साथै हजारौँ घर तथा व्यवसाय विद्युत् सेवाबाट वञ्चित भएका थिए।
पछिल्लो घटनाले अमेरिकाको पूर्वी तटीय क्षेत्रमा बाढी, तटीय डुबान र शक्तिशाली आँधीको जोखिम फेरि उजागर गरेको छ। वैज्ञानिक अध्ययनहरूले भने कुनै एक आँधी वा बाढीलाई मात्र जलवायु परिवर्तनको परिणाम भनेर निष्कर्ष निकाल्नुभन्दा त्यसले यस्ता चरम घटनाको सम्भावना वा तीव्रतामा कसरी प्रभाव पारिरहेको छ भन्ने विश्लेषण गर्नुपर्ने बताउँछन्।
विश्व मौसम संगठन (डब्लूएमओ)का अनुसार सन् २०१५ देखि २०२५ सम्मका ११ वर्ष नै अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्षका रूपमा रेकर्ड भएका छन्।
सन् २०२५ मा पनि विश्वभर तीव्र गर्मी, भारी वर्षा र उष्णकटिबन्धीय चक्रवातलगायत चरम मौसमी घटनाले ठूलो मानवीय तथा आर्थिक क्षति पुर्याएको संगठनले जनाएको छ।
जलवायु विज्ञानका अध्ययनहरूले तापक्रम बढ्दै जाँदा वायुमण्डलले बढी जलवाष्प धारण गर्ने भएकाले कतिपय क्षेत्रमा भारी वर्षा र त्यसबाट हुने बाढीको जोखिम बढ्ने देखाएका छन्। समुद्री सतह बढ्दै जाँदा तटीय क्षेत्रमा चरम डुबानको जोखिमसमेत थपिने वैज्ञानिकहरूको निष्कर्ष छ।
अमेरिकाभित्रै गरिएको अनुसन्धानले पनि केही क्षेत्रमा अत्यधिक वर्षाका घटनामा दीर्घकालीन वृद्धि देखाएको छ। विशेषगरी अमेरिकी पूर्वी क्षेत्रमा सन् १९०० यता अत्यधिक एकदिने वर्षाको परिमाण बढेको अध्ययनले देखाएको छ।
यद्यपि प्राकृतिक मौसमी उतारचढाव र क्षेत्रगत भिन्नताका कारण प्रत्येक घटनाको कारण छुट्टाछुट्टै मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।
जलवायु संकटबाट अमेरिका पनि अछुतो छैन
जलवायु परिवर्तनको प्रभावका विषयमा विश्वव्यापी बहस भइरहेका बेला अमेरिका आफैं पनि बढ्दो चरम मौसमी जोखिमको सामना गरिरहेको छ। अमेरिका ऐतिहासिक रूपमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो सञ्चित कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जक मुलुक हो।
सन् १७५१ देखि २०२४ सम्मको तथ्यांकअनुसार अमेरिकाले करिब ४३५ अर्ब टन कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन गरेको र विश्वको ऐतिहासिक उत्सर्जनमा यसको हिस्सा करिब २३.५ प्रतिशत रहेको ‘ग्लोबल कार्बन बजेट’मा आधारित तथ्यांकले देखाउँछ। सन् २०२४ मा मात्रै अमेरिकाबाट करिब ४.९ अर्ब टन कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन भएको थियो।
यही पृष्ठभूमिमा कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरण र जलवायु नीतिमा अमेरिकी प्रतिबद्धता तथा नीतिगत उतारचढाव अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बन्दै आएको छ। तर अमेरिकामा देखिएको पछिल्लो आँधीलाई मात्र कार्बन उत्सर्जन वा कुनै एक देशको नीतिको प्रत्यक्ष परिणामका रूपमा व्याख्या गर्नु वैज्ञानिक रूपमा उचित हुँदैन।
जलवायु परिवर्तनले चरम वर्षा, बाढी र तटीय डुबानको जोखिम बढाउन सक्ने भए पनि कुनै विशिष्ट घटनाको तीव्रता र क्षतिमा प्राकृतिक मौसमी अवस्था, भूगोल, पूर्वाधार र स्थानीय जोखिमसमेत जोडिन्छन्।
अमेरिकाको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा आएको पछिल्लो नोरइस्टरले पनि जलवायु परिवर्तनको प्रभाव विश्वका कमजोर तथा विकासशील मुलुकमा मात्र सीमित नभएको देखाएको छ।
हिमाली क्षेत्रमा बाढी र पहिरोदेखि समुद्री तटीय क्षेत्रमा डुबान तथा शक्तिशाली आँधीसम्मका घटनाले जलवायु जोखिम विश्वव्यापी चुनौतीका रूपमा थप गम्भीर बन्दै गएको संकेत गरेका छन्।
डब्लूएमओले पनि चरम मौसमका घटनाले विश्वभर लाखौँ मानिसलाई प्रभावित पारिरहेको र ठूलो आर्थिक क्षति निम्त्याइरहेको जनाएको छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्