बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा असर पुर्याएको भन्दै मेटालाई ५६ करोड ७० लाख डलर जरिवाना
अमेरिकाको न्यू मेक्सिको राज्यको एक अदालतले सामाजिक सञ्जालका प्रमुख प्लेटफर्म फेसबुक र इन्स्टाग्राम सञ्चालन गर्ने कम्पनी मेटालाई ५६ करोड ७० लाख अमेरिकी डलर क्षतिपूर्ति तिर्न आदेश दिएको छ।
एआईबाट सिर्जना गरिएको नमूना तस्वीर
अदालतले मेटाका सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्मका कारण बालबालिका तथा किशोरकिशोरीको मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पुर्याएको क्षतिलाई सम्बोधन गर्न उक्त रकम तिर्नुपर्ने फैसला गरेको हो।
साथै, अदालतले कम्पनीका प्लेटफर्मलाई ‘सार्वजनिक उपद्रव’ (पब्लिक न्युसन्स) सिर्जना गर्ने गतिविधिका रूपमा व्याख्या गर्दै किशोरकिशोरीको अनलाइन सुरक्षाका लागि थप कडा व्यवस्था लागू गर्न पनि आदेश दिएको छ।
न्यायाधीशले फेसबुक र इन्स्टाग्राममा किशोरकिशोरीले प्रयोग गर्न पाउने समयका लागि मासिक सीमा तोक्नुपर्ने, अनावश्यक सूचनामा नियन्त्रण गर्नुपर्ने तथा वयस्क व्यक्तिले नाबालिगसँग सम्पर्क गर्न सक्ने अवस्थामाथि कडा निगरानी राख्नुपर्ने आदेश दिनुभएको छ।
त्यस्तै, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा आधारित च्याटबोटबाट बालबालिकालाई हुन सक्ने जोखिम रोक्न सुरक्षा व्यवस्था मजबुत बनाउन तथा बाल यौन दुर्व्यवहारसम्बन्धी उजुरीको समीक्षा र कारबाही प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउन पनि अदालतले निर्देशन दिएको छ।
मुद्दाको पृष्ठभूमि
यो फैसला मेटाविरुद्ध न्यू मेक्सिको राज्यमा चलेको बहुचर्चित मुद्दाको दोस्रो चरणमा आएको हो। मुद्दाको पहिलो चरणमा गत मार्चमा अदालतले मेटालाई बालबालिकाको सुरक्षासम्बन्धी विषयमा फेसबुक र इन्स्टाग्रामका जोखिमलाई सही रूपमा प्रस्तुत नगरेको ठहर गरेको थियो।
त्यस क्रममा जुरीले मेटाले न्यू मेक्सिकोको उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गरेको निष्कर्ष निकाल्दै कम्पनीलाई ३७ करोड ५० लाख डलर नागरिक जरिवाना तिर्न आदेश दिएको थियो।
अदालतको पछिल्लो आदेशले भने बालबालिका तथा किशोरकिशोरीमा सामाजिक सञ्जालको प्रयोगबाट उत्पन्न हुन सक्ने मानसिक तथा सामाजिक जोखिमलाई सम्बोधन गर्ने थप सुरक्षा उपायहरू कार्यान्वयन गर्नुपर्ने विषयलाई समेत जोड दिएको छ।
न्यू मेक्सिकोका महान्यायाधिवक्ता राउल टोरेजले फैसलालाई स्वागत गर्दै सामाजिक सञ्जालले आफ्ना बालबालिकामा पार्ने प्रभावबारे चिन्तित सबै अभिभावक तथा सुरक्षित अनलाइन वातावरणमा हुर्कन पाउने अधिकार भएका बालबालिकाका लागि यो फैसला महत्वपूर्ण भएको बताउनुभएको छ।
उहाँले सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले बालबालिकाको सुरक्षा र मानसिक स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने सन्देश अदालतको फैसलाले दिएको बताउनुभएको छ।
मेटाले गर्यो पुनरावेदन गर्ने घोषणा
अदालतको फैसलाप्रति मेटाले भने असहमति जनाएको छ। कम्पनीले बिहीबार नै उक्त फैसलाविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने घोषणा गरेको छ।
मेटाका प्रवक्ताले कम्पनीले किशोरकिशोरीलाई अनलाइन सुरक्षित राख्न आफ्नोतर्फबाट निरन्तर काम गरिरहेको दाबी गर्दै अदालतमा प्रस्तुत गरिएका आरोपले वास्तविक तथ्यलाई सही रूपमा प्रतिबिम्बित नगरेको बताउनुभएको छ। कम्पनीले आफूले किशोरकिशोरीको सुरक्षाका लागि अपनाएका उपायहरूको अभिलेखप्रति विश्वस्त रहेको जनाएको छ।
सामाजिक सञ्जाल र बाल मानसिक स्वास्थ्यको बहस
पछिल्ला वर्षमा फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटकलगायत सामाजिक सञ्जालले बालबालिका तथा किशोरकिशोरीको मानसिक स्वास्थ्य, आत्मसम्मान, निद्रा, सामाजिक व्यवहार तथा साइबर दुर्व्यवहारमा पार्न सक्ने प्रभावबारे विश्वव्यापी बहस तीव्र बनेको छ।
विशेष गरी सामाजिक सञ्जालका एल्गोरिदमले किशोरकिशोरीलाई लामो समयसम्म प्लेटफर्ममा टिकाइराख्ने सामग्री देखाउने, हानिकारक वा उमेरअनुकूल नभएका सामग्रीसम्म उनीहरूको पहुँच पुग्ने तथा अनलाइन दुर्व्यवहारको जोखिम बढ्ने विषयमा अभिभावक, अनुसन्धानकर्ता र नियामक निकायले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्।
मेटाविरुद्धको न्यू मेक्सिको मुद्दाले भने सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूको व्यावसायिक जिम्मेवारीसँगै बालबालिकाको सुरक्षा र मानसिक स्वास्थ्यप्रतिको कानुनी तथा सामाजिक उत्तरदायित्व कति गम्भीर हुनुपर्छ भन्ने बहसलाई थप बल दिएको छ।
फैसलाविरुद्ध मेटाले पुनरावेदन गर्ने भएकाले अन्ततः यो मुद्दा अमेरिकी उच्च अदालतसम्म पुग्ने सम्भावना रहेको छ। त्यसैले पछिल्लो फैसला बालबालिका र सामाजिक सञ्जालसम्बन्धी नियमनका लागि तत्कालको आदेश मात्र नभई भविष्यमा प्रविधि कम्पनीको उत्तरदायित्व निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण कानुनी नजिर बन्न सक्ने देखिएको छ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्