जापानमा श्रमिक अभाव चर्किंदै गएको जापानले आप्रवासी नीति कडा बनाउदै गएको पनि पछि विदेशी कामदारको माग भने बढिरहेको छ। जापानको ‘स्पेसिफाइड स्किल्ड वर्कर’ (एसएसडब्लू) प्रणालीअन्तर्गत विदेशी कामदारको संख्या गत जुन अन्त्यसम्ममा चार लाख ४४ हजार २५६ पुगेको छ।
यो एसएसडब्लू प्रणाली सुरु भएयताकै उच्च संख्या हो। जापानको आप्रवासन सेवा एजेन्सीका प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार गत डिसेम्बर अन्त्यमा तीन लाख ९० हजार २९६ रहेको एसएसडब्लू कामदारको संख्या छ महिनामा १३.८ प्रतिशतले बढेको हो।
एक वर्षअघि अर्थात् २०२५ जुन अन्त्यमा तीन लाख ३६ हजार १९६ रहेकामा एक वर्षमा एक लाख आठ हजार ६० जनाले वृद्धि भएको छ। यद्यपि एसएसडब्लू कामदारको वृद्धिदर भने पछिल्ला छ महिनामा केही सुस्त भएको छ।
डिसेम्बर २०२५ देखि जुन २०२६ सम्मको १३.८ प्रतिशत वृद्धि त्यसअघिको छ महिनाको १६.१ प्रतिशत र त्यसअघि १८.२ प्रतिशतभन्दा कम हो। यसले विदेशी कामदारको संख्या निरन्तर बढिरहेको भए पनि वृद्धिको गति क्रमशः घट्दै गएको देखाउँछ।
श्रमिक अभाव भएका क्षेत्रमा विदेशी कामदारको माग
जापानले घरेलु श्रमिक अभाव सम्बोधन गर्न सन् २०१९ मा एसएसडब्लू प्रणाली सुरु गरेको हो। नर्सिङ केयर, निर्माण, कृषि, खाद्य तथा पेय पदार्थ उत्पादन, आवास, रेस्टुरेन्ट, औद्योगिक उत्पादनलगायतका क्षेत्रमा विदेशी कामदारलाई रोजगारी दिने यो प्रणाली जापानको श्रम बजारको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ।
एसएसडब्लू प्रणालीअन्तर्गत निश्चित सीप आवश्यक पर्ने एसएसडब्लू–१ र थप उच्च सीप भएका कामदारका लागि एसएसडब्लू–२ गरी दुई तह छन्। जापानले पछिल्लो समय विदेशी कामदार लिन सकिने क्षेत्र विस्तार गर्दै नयाँ रोजगारीका क्षेत्रसमेत समेटिरहेको छ।
नेपाली कामदारका लागि अवसरको आधार बलियो
जापानमा एसएसडब्लू कामदारको संख्या बढ्नु मात्र नेपालीका लागि अवसरको आधार होइन। नेपालमै एसएसडब्लूका विभिन्न क्षेत्रका भाषा तथा सीप परीक्षा सञ्चालन हुनु, नयाँ रोजगारीका क्षेत्र नेपाली उम्मेदवारका लागि खुल्दै जानु र जापानतर्फ नेपाली कामदार पठाउने प्रक्रियामा नयाँ पहल हुनुले अवसरको आधार थप बलियो बनाएको छ।
जापानको आधिकारिक एसएसडब्लू परीक्षा प्रणालीमा नेपाललाई विभिन्न परीक्षाका लागि समेटिएको छ। २०२६ मा नेपालमा जापानी भाषा तथा निर्माण, कृषि, आवास, अटोमोबाइल मर्मत तथा अन्य क्षेत्रका सीप परीक्षणका कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन्।
आधिकारिक परीक्षा तालिकाअनुसार अटोमोबाइल यातायात व्यवसायको एसएसडब्लू परीक्षासमेत नेपालमा सञ्चालन हुने व्यवस्था छ।
यसले जापान रोजगारीका लागि नेपाली युवाले जापान पुगेपछि मात्र परीक्षा दिने अवस्थाभन्दा नेपालमै आवश्यक भाषा र सीपको तयारी तथा परीक्षा पूरा गरेर अवसर खोज्न सक्ने बाटो विस्तार भएको देखाउँछ।
अझ महत्वपूर्ण रूपमा, जापानको अटोमोबाइल यातायात क्षेत्रमा ट्रक, बस र ट्याक्सी चालकका लागि एसएसडब्लूअन्तर्गत विदेशी कामदार स्वीकार गर्ने व्यवस्था छ।
नेपालमा पनि नेपाली चालकलाई जापान पठाउने उद्देश्यले जापानी र नेपाली संस्थाबीच हालै सम्झौता भएको छ। सम्झौताअनुसार नेपालमै जापानी भाषा, प्राविधिक तथा जापानी शैलीको ड्राइभिङ तालिम दिएर कामदार तयार गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
जापानको आधिकारिक व्यवस्थाअनुसार अटोमोबाइल यातायात क्षेत्रमा एसएसडब्लू–१ अन्तर्गत पाँच वर्षमा अधिकतम २४ हजार ५०० कामदार स्वीकार गर्ने लक्ष्य छ।
ट्रक चालकका लागि सम्बन्धित सीप परीक्षा, जापानी ड्राइभिङ लाइसेन्स र जापानी भाषामा निश्चित योग्यता आवश्यक हुन्छ। ट्याक्सी तथा बस चालकका लागि भने थप उच्च जापानी भाषा दक्षता र चालक तालिमको आवश्यकता हुन्छ।
अवसरसँगै तयारीको आवश्यकता
एसएसडब्लू प्रणालीमा रोजगारी पाउन जापानी भाषा र सम्बन्धित क्षेत्रको सीप परीक्षा उत्तीर्ण गर्नुपर्ने भएकाले जापानमा श्रमिकको माग बढ्दैमा सबैका लागि रोजगारी स्वतः सुनिश्चित हुँदैन।
उम्मेदवारले आफू जान चाहेको क्षेत्र, आवश्यक सीप, भाषा परीक्षा, रोजगारदाता, पारिश्रमिक र कामको प्रकृतिबारे आधिकारिक जानकारी लिएर तयारी गर्नुपर्ने हुन्छ।
नेपालमा एसएसडब्लू परीक्षाका लागि नियमित बुकिङ तथा परीक्षा सञ्चालन भइरहेको तथ्यले इच्छुक नेपालीका लागि तयारीको आधार नेपालमै उपलब्ध रहेको देखाउँछ। उदाहरणका लागि, सेप्टेम्बर २०२६ मा नेपालमा जेएफटी–बेसिक तथा निर्माण, कृषि, आवास, अटोमोबाइल मर्मतलगायतका सीप परीक्षाको बुकिङ र परीक्षा तालिका सार्वजनिक गरिएको छ।
त्यसैले जापानको बढ्दो श्रमिक मागलाई नेपाली युवाका लागि वास्तविक अवसरमा रूपान्तरण गर्न सीपयुक्त जनशक्ति उत्पादन, जापानी भाषा प्रशिक्षण, आधिकारिक परीक्षा प्रणालीमा पहुँच र सुरक्षित वैदेशिक रोजगारीको व्यवस्था महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।
नेपाल र जापानबीच एसएसडब्लू कामदारको व्यवस्थित आवागमनका लागि दुई देशका सम्बन्धित निकायबीच सहकार्यको आधारसमेत छ।
दुवै देशले एसएसडब्लू प्रणालीअन्तर्गत कामदार पठाउने र स्वीकार गर्ने प्रक्रियालाई व्यवस्थित बनाउने तथा कामदारको संरक्षणमा सहकार्य गर्ने समझदारी गरेका छन्।
यसरी जापानमा एसएसडब्लू कामदारको संख्या चार लाख ४४ हजार नाघ्नु जापानको बढ्दो श्रमिक मागको संकेत मात्र नभई नेपालका लागि सीपयुक्त जनशक्ति तयार गरेर व्यवस्थित र सुरक्षित रूपमा जापानी श्रम बजारमा प्रवेश गर्ने अवसरका रूपमा पनि हेर्न सकिने अवस्था बनेको छ।
समाचार तथा तस्वीर स्रोत- द जापान टाइम्स
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्