जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले आफ्नो देशका युद्धमा ज्यान गुमाएकाहरूको सम्मानमा एक स्मारकमा धार्मिक भेटी (पूजा सामग्री) पठाएपछि दक्षिण कोरिया र चीनले कडा आलोचना गरेका छन् ।
मध्य टोकियोमा रहेको यासुकुनी स्मारकमा प्रधानमन्त्री सानाए व्यक्तिगत रूपमा भने जानुभएको थिएन। यो स्मारक १९औं शताब्दीको अन्त्यदेखि विभिन्न युद्धहरूमा ज्यान गुमाएका २५ लाख मानिसहरू (जसमा अधिकांश जापानी छन्) को सम्झनामा समर्पित छ।
ती मृतकहरूको संख्यामा दोस्रो विश्वयुद्ध अघि र युद्धका क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय न्यायाधिकरणद्वारा युद्ध अपराधमा दोषी ठहरिएका वरिष्ठ सैन्य र राजनीतिक व्यक्तित्वहरू पनि सामेल छन्।
दक्षिण कोरिया र चीनले यस स्मारकलाई जापानको विगतको सैन्यवादी इतिहासको प्रतीकका रूपमा हेर्ने गर्दछन्। चीनले यस भेटीप्रति आक्रोश व्यक्त गर्दै उक्त स्मारकलाई “जापानी सैन्यवादद्वारा सुरु गरिएको आक्रामक युद्धको आध्यात्मिक औजार र प्रतीक” भनेको छ।
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले भन्नुभयो, “यासुकुनी स्मारकको सम्बन्धमा जापानको नकारात्मक कदमको चीन कडा विरोध र भर्त्सना गर्दछ, र हामीले जापानी पक्षलाई औपचारिक विरोध पत्र बुझाएका छौं।”
त्यसै गरी, दक्षिण कोरियाले पनि यसप्रति “गहिरो निराशा र खेद” व्यक्त गरेको छ। दक्षिण कोरियाली विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता पार्क इलले पत्रकारहरूसँग भन्नुभयो, “हाम्रो सरकार जापानका जिम्मेवार नेताहरूलाई इतिहासको सही सामना गर्न र आफ्नो विगतप्रति नम्र प्रतिबिम्ब र साँचो पश्चात्ताप कार्यमार्फत प्रदर्शन गर्न आग्रह गर्दछ।”
विवादास्पद स्मारकमा भ्रमणको शृङ्खला
सन् २०१३ देखि कुनै पनि जापानी प्रधानमन्त्रीले यस स्मारकको प्रत्यक्ष भ्रमण गरेका छैनन्। तर, ताकाइचीका पूर्ववर्तीहरू शिगेरु इशिबा र फुमिओ किशिदाले वार्षिक रूपमा हुने वसन्त र शरद ऋतुका उत्सवहरूमा नियमित रूपमा भेटी पठाउने गर्दथे।
प्रत्येक वर्ष उत्सवहरूको समयमा र अगस्ट महिनामा (सन् १९४५ मा सम्राटले जापानको आत्मसमर्पण घोषणा गरेको वार्षिकोत्सव) दर्जनौं सांसदहरूले यहाँ पुगेर श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने गर्दछन्।
पूर्व प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले सन् २०१३ मा यस स्मारकको भ्रमण गर्दा बेइजिङ र सोलमा ठूलो आक्रोश पैदा भएको थियो भने जापानको नजिकको सहयोगी अमेरिकाले समेत कूटनीतिक रूपमा असन्तुष्टि जनाएको थियो।
प्रधानमन्त्री ताकाइचीको प्रतिक्रिया
स्रोतका अनुसार ताकाइचीले “मासाकाकी” (एक प्रकारको पवित्र रूख) भेटी स्वरूप पठाउनुभएको हो। सरकारी सञ्चारमाध्यम एनएचके र जिजी प्रेसले पनि भेटी पठाइएको पुष्टि गरेका छन्। भेटी पठाएपछि आफू व्यक्तिगत रूपमा स्मारक जाने वा नजाने भन्ने प्रश्नमा रूढिवादी प्रधानमन्त्री ताकाइचीले स्पष्ट जवाफ दिनुभएन।
टोकियोस्थित आफ्नो कार्यालयमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “यो मेरो निजी मामिला भएकाले आज यहाँ यस बारेमा केही भन्नु छैन। मलाई विश्वास छ कि जुनसुकै देश भए पनि, आफ्नो राष्ट्रका लागि ज्यान दिने र देशको नीतिको पालना गर्नेहरूप्रति सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्नु स्वाभाविक कुरा हो।”
प्रधानमन्त्री बन्नुअघि गत वर्षको अगस्टमा पनि ताकाइचीले उक्त स्मारकको भ्रमण गर्नुभएको थियो। त्यतिबेला उहाँले स्थानीय सञ्चारमाध्यमसँग भन्नुभएको थियो, “आफ्नो देशका लागि जीवन समर्पित गर्नेहरूको आत्माको सम्मान गर्नु प्रत्येक व्यक्तिको आफ्नो विवेक अनुसार गर्ने कुरा हो।”
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्