रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक प्रयासको चर्चा भइरहेका बेला दुवै पक्षबीच सैन्य तनाव भने कायमै छ। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनले तनाव बढाउने वा उत्तेजक गतिविधि जारी राखे त्यसबाट आफूले खोजेको परिणाम हासिल नहुने चेतावनी दिनुभएको छ।
अर्कोतर्फ, युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले ऊर्जा पूर्वाधारमा युद्धविराम तथा ब्ल्याक सीमा अन्न निर्यात मार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने पहल अघि बढाइरहनुभएको छ।
शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमा पुटिनले युक्रेनले कुनै पनि उत्तेजक गतिविधि वा तनाव बढाउने कदमबाट आफूले चाहेको परिणाम प्राप्त गर्न नसक्ने बताउनुभयो। उहाँका अनुसार यस्ता गतिविधिले युक्रेनको अवस्था अझ जटिल बनाउनेछ।
रुसले गरेको सैन्य जवाफी कारबाहीपछि युक्रेनले ऊर्जा संरचनामाथिका आक्रमण तथा हवाई हमलासहित विभिन्न क्षेत्रमा युद्धविरामसम्बन्धी व्यवस्था गर्न खोजेको पुटिनले दाबी गर्नुभयो।
युक्रेनले कथित रूपमा समुद्री नाकाबन्दी लागू गर्ने प्रयास गर्नुका साथै भण्डारण केन्द्र तथा नागरिक पूर्वाधारमा आक्रमण गरेको भन्दै रुसले त्यसको जवाफ दिन थालेको उहाँको भनाइ थियो।
रुसी आकलनअनुसार युक्रेनका गतिविधिका कारण कृष्ण सागरमा रहेका १०० भन्दा बढी पानीजहाजमा क्षति पुगेको पुटिनले दाबी गर्नुभएको छ। यद्यपि, कृष्ण सागरमा पानीजहाजमाथि भएका आक्रमणसम्बन्धी दुवै पक्षका दाबीलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न कठिन छ।
युक्रेनले भने यसअघि रुसमाथि आफ्ना बन्दरगाह तथा नागरिक पानीजहाजलाई निशाना बनाएको आरोप लगाउँदै आएको छ। युक्रेनी अधिकारीका अनुसार सन् २०२६ को गर्मीयाममा मात्रै रुसले ५० भन्दा बढी पानीजहाजमा आक्रमण गरेको थियो।
यसैबीच, जेलेन्स्कीले अमेरिकासँग ऊर्जा पूर्वाधारमा युद्धविरामका लागि पहल अघि बढाइरहनुभएको छ। उहाँले युक्रेनको ऊर्जा क्षेत्र, महत्वपूर्ण पूर्वाधार र खाद्य निर्यातलाई युद्धका निशाना नबनाउने सहमति भए युक्रेनले पनि त्यसअनुसार तनाव घटाउने कदम चाल्न सक्ने बताउनुभएको छ।
अमेरिकी प्रशासनले ऊर्जा पूर्वाधारमा युद्धविराम, ब्ल्याक सीको अन्नमार्ग पुनःखोल्ने र अमेरिका–रुस–युक्रेनबीच त्रिपक्षीय वार्ता अघि बढाउने विषयमा जोड दिएको जेलेन्स्कीले बताउनुभएको छ।
युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक पहलसँगै युक्रेनको सैन्य क्षमता विस्तार गर्ने प्रक्रिया पनि अघि बढेको छ। जेलेन्स्कीले शुक्रबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनलाई प्याट्रियट हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीका क्षेप्यास्त्र उत्पादन गर्न आवश्यक लाइसेन्स दिने अन्तिम निर्णय गरेको बताउनुभएको छ।
उहाँका अनुसार ट्रम्पले सेप्टेम्बर २२ मा न्यूयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाका क्रममा भएको भेटमा यस्तो निर्णयबारे जानकारी दिनुभएको थियो।
युक्रेनले कुन प्रकारका प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र उत्पादन गर्ने र उत्पादन कहिलेदेखि सुरु हुनेछ भन्नेबारे भने जेलेन्स्कीले विस्तृत जानकारी दिनुभएको छैन।
अमेरिकी पक्षले पनि हालसम्म यस विषयमा औपचारिक विस्तृत प्रतिक्रिया दिएको छैन। प्याट्रियट प्रणालीका क्षेप्यास्त्र युक्रेनका लागि महत्वपूर्ण हवाई प्रतिरक्षा साधन मानिन्छन्।
जेलेन्स्कीले यसअघि पनि रुससँगको युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकासँग सहकार्य गर्दै ऊर्जा सुरक्षा, खाद्य सुरक्षा र नागरिकको जीवन संरक्षणलाई वार्ताको महत्वपूर्ण विषय बनाउनुपर्ने बताउँदै आउनुभएको छ। सेप्टेम्बर १४ मा उहाँले रुस युद्ध रोक्न तयार भए युक्रेनले पनि तनाव घटाउने कदम चाल्न सक्ने बताउनुभएको थियो।
तर, एकातिर युद्धविराम र वार्ताको सम्भावनाबारे पहल भइरहँदा अर्कोतर्फ हवाई तथा ड्रोन आक्रमण तीव्र भइरहेका छन्। सेप्टेम्बर २५ मा रुसी आक्रमणमा किभसहित युक्रेनका विभिन्न क्षेत्रमा नागरिक हताहत भएको रिपोर्ट आएको छ भने युक्रेनले पनि रुसी तेल प्रशोधन केन्द्र र अन्य सैन्य पूर्वाधारलाई निशाना बनाएको जनाएको छ।
यसले रुस–युक्रेन युद्धको वर्तमान अवस्थालाई दुई समानान्तर प्रक्रियामा देखाएको छ—कूटनीतिक रूपमा युद्धविराम र वार्ताको प्रयास तथा मैदानमा सैन्य दबाब र हतियार क्षमताको विस्तार।
अमेरिकाबाट प्याट्रियट उत्पादनको लाइसेन्स पाउने निर्णयले युक्रेनको दीर्घकालीन हवाई प्रतिरक्षा क्षमतासम्बन्धी तयारीलाई नयाँ आधार दिन सक्छ भने ऊर्जा र खाद्य निर्यातमा युद्धविरामको प्रस्तावले तत्काल तनाव घटाउने सम्भावित बाटो खोजिरहेको देखिन्छ।
यद्यपि, यी पहलहरू वास्तविक युद्धविराम वा स्थायी शान्तिमा परिणत हुन्छन् कि हुँदैनन् भन्ने विषयमा अझै स्पष्टता आएको छैन। रुसले युक्रेनका सैन्य गतिविधिलाई तनाव बढाउने कदमका रूपमा व्याख्या गरिरहेको छ भने युक्रेनले आफ्ना सैन्य कारबाहीलाई रुसको आक्रमणको प्रतिरोधका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
त्यसैले आगामी वार्ता, अमेरिकी भूमिका र दुवै पक्षबीच ऊर्जा तथा खाद्य पूर्वाधारमा लक्षित आक्रमण रोक्ने सम्भावित सहमतिले युद्धको आगामी दिशा प्रभावित गर्नेछ।
प्रतिक्रिया राख्नुहोस्